
Jin di Sînemaya Kurdî de
Ev şekilgirtina dîrokî, encama rasterast a rola pêşeng û biryardariya îdeolojîk a bêtawîz a jinê ye ku di Tevgera Azadiyê de bi têkoşîna xwe ya berxwedêr, femînîst û polîtîk nîşan daye

Ev şekilgirtina dîrokî, encama rasterast a rola pêşeng û biryardariya îdeolojîk a bêtawîz a jinê ye ku di Tevgera Azadiyê de bi têkoşîna xwe ya berxwedêr, femînîst û polîtîk nîşan daye

Heke aştîxwazî bi gotinê têr bikira, dê heta niha sed carî aştiya civakan pêk bihata. Dibe heta astekê polîtîkaya aştîxwaziyê bi bandor be. Lê tenê gotin têr nake. Ji bo vê divê tevgereke aştîxwaziyê hebe û ev di pêşengiya hemû saziyên demokratîk û aştîxwaz de, di nav civakê de serwextiyekê ava bike.

Çîroka jinên Rojava ne tenê çîroka berxwedanê ye; çîroka avakirina jiyanê ye. Loma têkoşîna Rojava ne tenê parastina axekê ye; ew lêgerîna jiyanekê ye. Jiyaneke ku mirov tê de bi rûmet, bi dad, bi bawerî û bi azadî li kêleka hev bijîn…

Heger em di heman keştiya wêjeyê de bin, divê em xwedî li vê keştiyê derkevin û wêjeya xwe nekin qûrbanê egoyên xwe. Herî pêşîn, em bi xwe re reqabetê bikin, ne ku bi hevalbendên xwe re reqabetê bikin

Gelê kurd dest ji wê sazûmankariya xwe ya xweser berdaye, jêgeriyaye, ji bo xatirê pirsgirêka kurd di rojhelatanavîn de bi awayeke demokratîk çareser bibe vaya pejirand. Bêguman ev nayê wateya ku “kurdan dest ji nirx û rûmeta xwe, nasnameya xwe” berdane! Dibe ku ev dewletên dagirker hê jî di wê hişmendiya xwe ya kevin de bin, tênegihêjin û wekî keysperestî ji bo xwe binerxînin! Lê ev xwexapandin e…

Hevseroka PYDê Perwîn Yusuf der barê geşedanên herî dawî yên li Rojavayê Kurdistanê û Sûriyeyê de axivî û bal kişand ser destwerdanên hêzên navxweyî yên Şamê û got: “Entegrasyon ne bi wateya asîmîlasyonê ye. Zimanê kurdî zimanê pêkhateya duyemîn a Sûriyeyê ye, em biryarên parçekirin û bisînorkirina zimanê kurdî qebûl nakin.”

Carinan dîroka gelekî ne li meydanên mezin, lê di metbexa dayikekê de, di baxçeyê wê de û di peyvên yekem ên ku ji zarokên xwe re dibêje de tê nivîsandin.
Weke kesên ku haya wan ji tundiya çandî heye, em dikarin xwe çawa ji vê dorpêçkirina ku bi ti awayî naxuyê biparêzin? Bêguman gava yekemîn hişyarbûn û haydarbûn e

Di rastiyê de, pirsa pêşeroja bakur û rojhilatê Sûriyeyê niha tenê pirsa ku QSD dê çawa di artêşa Sûriyê de were entegrasyon kirin nîne. Pirsa sereke ew e ku piştî entegrasyonê, ev herêm dê çawa were rêvebirin, mafên kurdî dê çawa bên garantîkirin, ewlehiya herêmê dê çawa were misoger kirin û di navbera Şam û hêzên herêmî de dê çi astek ji baweriyê were avakirin.

Sînema Tony Gatlif koçberiyê yan bêwelatiyê bêyî ku ajîtasyonê bike, rasterast û ji hundirê jiyanê ji me re vedibêje. Di cîhana wî de koçberî û rêwîtî; qada azadî û berxwedanê ye ku qeyrana kûr a ji cih û warên xwebûnê vediguherîne rastiya cîhana fîzîkî

Başbûna civakî bi veşartina êşê pêk nayê. Divê êş bê naskirin, bê fêmkirin û hesta edaletê ji nû ve bê avakirin. Bibîranîna hevpar tenê parastina rabirdûyê nake; ew îradeya ku ji bo azadî û rûmetê hatiye nîşandan, digihîne siberojê.

Rêzan li ber sobeyê ye, di xewna xwe de wî gundî dibîne. Her tişt li gorî dilê wî yî. Heft mirovên din tên Rêzan gava çav bi wan dikeve pir kêf xweş dibe. Silavên Nadyayê, Delîlayê û Ristem ji Rêzan û Çolo re tînin.

Fîlmên kurdî di nav pergala belavkirinê ya ku salonên sînemayê yên bazarganî serwer in de bi qasî pêwîst cih nagirin. Şirketên mezin ên belavkirinê, ji ber fikarên siyasî û fikara gişeyê (dahatê), hema hema hevsengiya salonan nadorînin van fîlman an jî derfetên nîşandanê pir kêm didin wan.

Kurdan, bi vê çanda berxwedanê, di pêvajoya pênc hezar sal di dîroka dewletê de, werê di ber xwe dane ku hunereke berxwedanê afirandine. Di dinyayê de hempayên vê çanda berxwedanê tune ne; vê çanda berxwedanê ne bi diyîn tê ne jî bi gotin û ti kes nikare vê çandê gişî binivîsîne.

Ew bûn agirê geşkirina azadiyê û berê civakê dan ser rêya rastiyê. Bi rastî jî ew cihên merasîmên ku bi wêne û dirûşmeyên azadiyê hatine xemilandin, wekî mabedan tên xuyakirin.

Xuya ye ku ev kes di xizmeta hin derdoran de dixebitin. Yanî benê wan di destê hin derdoran de ye. Bi taybetî êrîşê Rêber APO dikin. Her tim notên hevdîtinên Îmraliyê dikevin destên van kesan.

Leheng ji xwe direve bela xwe li qijalkê dixe. Jixwe em mirov pirî caran nedizanin bê çi dikin, acizî dibe para me. Em pirî caran kerba xwe ji serê hevdu derdixin, herî pir jî kesên ji xwe dûr; ew kesên xwe nedîtibin bela xwe li hevdu dixin

Yekîtiya kurdan ne tenê projeyeke siyasî ye; ew îfadeya sazûmanbûyî ya berpirsiyariya li hember paşeroja hevpar, beşdariya demokratîk û hişê hevpar e. Tenê bi vê têgihiştinê dikare ji nifşên bê re mîrateke bihêztir, bi xwebawerîtir û bi ruhê hevdayînê were hiştin.
Travmaya din jî, neveşartina hevalan e. Bi hezaran heval bi usûla xwe nayên veşartin û ev Derrida tîne bîra me: yên bi usûla xwe neyên veşartin, wê bibin şeytanqûnî (hortlak). Û dibin jî, em di fîlmê da dibînin.

Ev qonax, herî kêm bi qasî Pêngava 15ê Tebaxa 84an deng veda. Me ji wê pêngavê re gotibû “Guleya Ewil” loma em ji vê qonaxê re jî “Gavan Pêşîn” dibêjin.

Li Rojhilata Navîn, di van axên westiyayî de bûyîna "nirxên hevpar" ne para her kesî ye. Hinekan sînor xêz kirin, hinekan dîwar hûnandin, lê Aram Tîgran bi têlên cumbuşa xwe di navbera gelan de pirên dilan ava kirin.

Serkeftina sereke ya asîmîlasyona bidarêzorê ev e: mirov, vegotina serpêhatiya xwe bi zimanê kesên din ewqas fêr dibe ku, êdî pê nahese ku windabûnek çêbûye. Werger wekî tiştekî xwezayî tê dîtin, heta wekî pêwîstiyekê tê dîtin. ‘Jixwe bi wî zimanî baştir tê vegotin.’ Yan jî ‘jixwe zimanê min têra vê nake.’

Di van kurteçîrokan de motîfa mirinê zêde cih girtiye. Pîra ku li nexweşxaneyê dimire, xwedê dizane bê wê di vê "Keştiya Tijî Xem"ê de çi qas xem kişandine. Kî dizane bê cara dawî li çi fikiriye?

Li ser civaka êzidî û erdnîgariya wan ev sed sal in nîqaş hene. Di navbera tirk û îngilîzan de Mûsil bi giştî û Şingal bi taybetî pirsgirêk bû. Ji sala 2003yan ve di navbera herêma Kurdistanê û hikûmeta navendî de pirsgirêk e.