Tevgera Azadiya Kurd, di têkoşîna nîvsedsalî de, gelê Kurd gihande radeya ku diyalektîka hişmendiya civakî zemt bike, weke neteweyeke modern haraket bike... Eger em vê rewşê karekterîze bikin; Gelê Kurd, doh dizane, îro dibîne, bi sibêrojan re têkiliyan ava dike û wek hêzek dînamîk têkoşîna xwe didomîne.
Civaka demokratîk, ev şaristanî ye, hem jiyana însanî û wekhev, hem dîrokçeyek însanî û hevpar pêşniyaz dike. Ev jî tê wateya guhertina sîstema netewe-dewletê. Lewma entegrasyona dewletê bi demokrasiyê û şert û mercan re nebe nabe ye.
Divê esseh werê zanîn û sahîh e ku “fenomenolojiya hafizeyê”, ne para dewletê ye. Em aqilê dewletê bikartînin, lê ev gotin nayê wateya “hafizeyê”. Hafize ya gelan û civakan e û kolektîf e. Her kar û tiştê kolektîf, ya civakan e û têkildarî dîroka hevpar, ked û afirgeriya hevpar e...
Gotinên Rêber Apo yên “dîroka hevpar”, ”çarenûsa hevpar“, ”jiyana bihevre ya hezar salî“, vê şaşiyê red dike; daxwaza dewleta sosyal, serdestiya hiqûq, siyaseta demokratîk, gelên demokratîk û destûrnameya demokratîk dike. Dewleta Enqerê jî, bi ‘’qanûna çarçoveyî’’ yê ev rastî qebûl kiriye; di çareseriya pirsgirtêka kurd û Kurdistanê de jî, mixatabiya Rêber Abdullah Ocalan erê kiriye.
Kesê xwe nas neke, nikare bibe rewşenbîr. Xwe naskirin, mirov mecbûr dike ku bi “edeb” tevbigere. Edeb jî erebî ye, bûye bingeha edebiyatê, “wêje”ya kurdî, li gorî min ji “edebiyat”ê baştir li bejna afirgeriya nivîskariyê tê.
Di du şoreşan de girtîgeh-zindan hene. Li Fransayê Zindana Bastille sembola monarqa mutlaq e. Li Tirkiyeyê jî Zindana Amade, sembola ”monarqa mutlaq ya leşkerî“ ye. Li Fransayê gel ji derve êrîşî Zindana Bastille dike, ”keliha monarqa mutlaq“ têk dibe. Li Tirkiyeyê jî, leheng û pêşengên tevgera Apoyî-PKKê, li hundirê zindanê li ber xwe didin û”monarqa mutlaq“ ya leşkerî têk dibin.
Ev fikra netewe-dewletê ye û bingeha kolanyalîzma modern e. Îro jî, em di serdema şerê cîhanê yê 3em de dibînin; hişmendiya dewleta yekperest ji “Dewlet Ana-Dayik Dewlet” ya Kemal Tahîr derbas nebûye.
Mijara hevpar a mirovaniyê şer û aştî ye. Li her erdnîgariya cîhanê, rengê şeran weke hev e. Lê aştî cûda ye. Sedema cûdahî û guhertina rengê aştiyê jî vijdan e. Li cihê ku vijdan lê nebe, her dem tunekirin û wêrani heye. Di pêvejoya sed salî de li Tirkiyeyê her dem şer hebû.
Divê sazî û dezgehên civakî bi hişmendiya serdestiya sosyolojîk tevbigerin. Serdestiya sosyolojîk, tê wateya xwedîderketina li paşerojên azad, li sosyokulturel, sosyopolîtîk û sosyoekonomîkê. Eger ev bibe, dewlet wê di aliyê cemaweriyê de bibe dewleta gel; hêza serdest û xwedî erk jî wê bibe gel; artêş, meclis, desthilatdarî û burokrasî wê înîsiyatîfa gel nas bikin.
Eger siyaset huner be, dive siyasetmedarên kurd di çarçoveya hunera siyasî de haraket bikin. Ev jî pratîk e, berhem jî firaze ye! Hemû rêveberên siyasî xwe weke evîndarên Ehmedê Xanî nîşan didin; behsa banga wî, daxwaz û hêviyên wî dikin. Mixabin dibêjin lê napêjin.
Paradigma şer e, lê şerê fikrî, zanistî ye û ji kînê dûr e. Rêber Apo, di tevahiya jiyana xwe de şerê paradîgmal kiriye. Civaka demokratîk jî encama vê têkoşînê ye û bîrdozek e, armanc jî pêkanîna şoreşê ye.
Dîrokzanê îngilistanî Keith Jenkîns dibêje; “Dîrok ne ew bixwe ye“ û dîrokê di destên dîrokzanan de weke amûra bikaranînê bi nav dike. Rêber Abdullah Ocalan jî, bi gotina; “Dîrok di roja me de, em di destpêka dîrokê de veşartî ne’’ rê li ber polemîkan digire û dîrokê weka dayika hemû zanistan destnîşan dike
Li hemberî hemû şiyariyên Rêber Apo, KCK û mirovên biaqil yên kurd û tirk, Tirkiyeyê di “mutlak butlan”ê de israr dike. Ev mutlaqiyet berhema “aqilê xerabe” û “atolyeyên afirandina mirovan hîlkat” e. Sed sal in ev rewş dewam dike.
Kurdên ku ‘’aştî’’ di çarçoveya ‘’civaka demokratîk’’ de, di ‘’siyaseta demokratîk’’ de qebûl kirine, siyaseta wesayet û zenaatkarî qebûl nakin. Kurd, azadiya Rêber Abdullah Ocalan, mercê nebe nabe dibînin.
Cîhan şahid e; dewlet û desthilatdariya Tirkiyeyê çûne ber lingê Rêber Abdullah Ocalan; ew weke muxatabê sereke û sermuzakevanê çareseriya pirsa kurdî, qebûl kirin. Rêber Apo jî, Tevgera Azadiya Kurdî, gel û saziyên kurdî gavên pêwîst avêtin. Lê sal û nîv e hêj tecrîda li ser Rêber Apo, didome.
Rêber Apo, sosyalîzmeke ku xwe dispêrê netewe-dewletê naparêze û naxwaze. Berovajî wê, komara demokratîk dixwaze. Komara demokrtaîk, di nav xwe de gel, bawerî, ziman û çandên cuda diparêze, bi destûrnameya demokratîk jî mafên wan misoger dike. Rêber Apo desthilatdariya Sovyetistanê jî dişibîne ‘Dewleta Rahîbên Sumeran’ û dibêje; YE demokratîk dibe, eger Tirkiye demokratîk bibe wê Tevgera Azadiya Kurdî jî demokratîk bibe.
Rêber Abdullah Ocalan, bi banga 27ê Sibata 2025an a “Aştî û Civaka Demokratîk”, deriyek vekir û xwest ku birînên sedsalî derman bike. Rêber Apo destnîşan kir ku ”aqil”, ji bo dewletan, ji bo civakan jî yek e.
Mijara me jî “şoreşa medyayê” ye û em ê di “etîkên gerdûnî” de, behsa hin metirsiyên kategorîk, frekansên kujerî û encama siyaseta “terîqeta tarî” bikin. Tevgera Azadiya Kurdî-PKKê, ji bo ku dikaribe, birînên civakî, populerîteya hişmendî ya kurdan bike pratîkê, dest bi avakirina saziyên medyayê kir.
Pêvejoya “Aştî û Civaka Dmokratîk”, hem hêrîvandina bend û seda li pêşiya herka çemê dîrokê ye; hem berteref kirina jiyana koletiya spî û kolonyalîst ya netewe-dewletan e. Germahî û pêçana girê Newrozê û rengîniya hermanîk a foklora kurdî ye.
Rastiya Kurdistanê, di dîroka nîvsedsalê de veşartî ye. Tevgera Azadiya Kurd, PKK jî dîrokek nû nîvîsî û navê vê dîrokê jî hebûn e, nasname ye, nexşeyek nû û Newroza azadiyê ye.
Dîrok jî şahidiyê dike ku diyalektîka hişmendiyê, bûye bingeha têkoşîn û berxwedanên biçûk û mezin.
Li Tirkiyeyê, îdeolojiya fermî serdest e, vegotinên şoreşên ji zanistê dûr dikin benîştê devê xwe. Sed sal in, civaka tirk û civakên li Tirkiyeyê bi vî rengî dixapînin. Perwerdehiya pençîk a dibistana enderûnê ku bûye çavkaniya dewşirmetiyê, bingeha perwerdehiya neteweyî ye, ‘bikaranîna şewqê‘ weke şoreşê bi nav dike.
Mêjiyê siyasetmedarên her du dewletan jî, manîfestoyên “kebîr” û “kubra”yê dîroka fermî diafirînin. Du gunehkariyên ku hev temam dikin û “kevirê xitmê” yê avaniya sîstemê ne. Kurd, ji bo mirovên wisa dibêjin “meşka derewan”.
Piştî 27 salan û pêşketinên li Rojhilata Navîn, li Tirkiye û Suriyeyê ‘çilp tazî’ hatiye fêmkirin ku, komploya navneteweyî, di kesayeta Rêber Apo de, li dijî gelê kurd, ji aliyê Amerîka û Ewropaya modern ve hat kirin. Ji şerê 2yemîn ê cîhanê û vir ve hişmendiya Amerîka ‘’atom e’’, Ewropaya modern jî, û nikare ji vê hêza atomîk gavekê zêdetir biçe.