
Guhên me li dîrokê, berê me li pêşerojê!
Ev paradîgma ne devjêberdana têkoşînê ye, lê guhertina rêbaza têkoşînê ye; ne jibîrkirina berê ye, lê derxistina dersan ji berê û nêrîna ber bi pêşerojê ve ye.


Ev paradîgma ne devjêberdana têkoşînê ye, lê guhertina rêbaza têkoşînê ye; ne jibîrkirina berê ye, lê derxistina dersan ji berê û nêrîna ber bi pêşerojê ve ye.
Piştî qonaxa leşkerî, qada têkoşîna siyasî firehtir dibe. Siyaset, qanûn, makezagon, perwerde, ziman, rêveberiyên herêmî, rêxistinbûna demokratîk û temsîla siyasî dê bibin qadên sereke yên vê têkoşînê.

Rojhilat ne hewceyê parçebûneke nû ye. Rojhilat hewceyê hevkariyeke demokratîk e ku cudahiyan diparêze û di heman demê de zemînek hevpar ava dike. Hêza kurdan tenê ji hejmara nifûsê nayê.

Rêwîtiya ku beriya zêdetirî nîv sedsalê li gundê Fîsê dest pê kir, îro bi danehev û ezmûnên xwe yên dîrokî deriyê qonaxeke nû ya siyasî vedike. Li dijî paradîgmaya dewlet-neteweyê ya yeknasname, projeya 'Komara Demokratîk' û 'Entegrasyona Demokratîk' ji bo pirsgirêka kurdî û krîza demokrasiyê ya Tirkiyeyê çareseriya herî mayînde û şoreşger ye. Ji Fîsê heta Îmraliyê, ev îradeya ku dibêje "Rêya hezar kîlometreyî bi gavekê dest pê dike", banga veguherîna demokratîk û avakirina jiyana hevpar a li ser bingeha azadiyê ye.

Şengal îro tenê navê trajediyekê nîne. Ew sembola mayîndebûnê, berxwedana hebûnê û hêza civakê ye. Bîranîn, ger bi rastî were parastin, dibe hêza ku pêşiya dubarebûna trajediyan digire. Ji ber vê yekê, parastina Şengalê di heman demê de parastina wijdana mirovatî ye.

Pirsgirêka kurdî bi trajediyên destpêka komarê re bi dawî nebû. Di 103 salên piştî Lozanê de, şert û merc li her çar parçeyên Kurdistanê gelek caran guherîn; lê daxwaza kurdan ya ji bo hebûn, nasname û mafan her tim zindî ma.

Piştî civîna Rêzdar Abdullah Ocalan bi Heyeta Îmraliyê ya DEM Partî re û nirxandinên ku gihîştin raya giştî, mijara Kurdî ku ji sed salan zêdetir li benda çareseriyek siyasî ye, careke din ket navenda nîqaşan.

Jibîrkirina Zîlanê ne gengaz e. Bîranîna Zîlanê ne xwedîkirina kînê, xwedîderketina li rastiyê, parastina edaletê û mezinkirina îradeya jiyana gelan a wekhev, azad û birûmet e. Ji ber ku rastî nayê bêdengkirin, bîr nayê veşartin û Zîlan, tevî hemû înkara dîroka fermî, dê di wijdana gel de bijî.

Ger komar veguhere rêxistina jiyaneke hevpar ku tê de hemû gel xwe wekhev, azad û bi rûmet hîs bikin, wê demê ew ê wateya xwe ya rast bibîne. Ji ber ku komara rast ew nîne ku dewlet tenê ji nasnameyekê re were girêdan. Komara rast ew e ku dewlet bibe sîwana hevpar, demokratîk û wekhev a hemû gelan.

Projeyên HESê li ser çeman jî beşek girîng in. Di bin navê enerjiyê de, herikîna xwezayî tê qutkirin û av ji rêça xwe dûr dikeve. Ev jî mîqdara ava ku digihîje behra Wanê kêm dike.

Mesele ne tenê vegotina rabirdûyê ye. Mesele ya sereke ev e ku em vê windabûnê bibînin û li hember wê rawestînek nîşan bidin. Ji ber ku heke hilberîn tune be, bîr jî namîne; heke bîr tune be, pêşeroja gel jî xurt nabe.

Komara Mehabadê, ku di sala 1946an de hat damezrandin, yek ji girîngtirîn xalên werçerxê di dîroka kurdan de ye. Ew wekî yek ji ezmûnên pêşîn ên kurdan di serdema nûjen de tê bibîranîn ku hebûna xwe ya siyasî ava kiriye. Lê belê, çîroka Mehabadê ne tenê çîrokeke avakirin û hilweşînê ye; herwiha ew hişyariyek dîrokî û dersek girîng e ku ji gelê kurd re maye.

Di vê perspektîfê de, gelê kurd ne tenê qurbanê krîzên herêmî ne, lê dikare bibe yek ji aktorên bingehîn ên avakirina aştiya demokratîk li Rojhilata Navîn.

Peymana Lozanê, ku piştî Şerê Cîhanê yê Yekem hat îmzekirin, ne tenê sînorên dewleta nû destnîşan kir, lê di heman demê de diyar kir ku kîjan gel dê wekî hebûnên siyasî yên herêmê werin nas kirin. Statuya navneteweyî ya ku ji hêla Lozanê ve hatî damezrandin li ser bingeha avakirina dewletek neteweyî ya homojen bû.

Kurdî ne tenê amûrek ragihandinê ye. Ew zimanê dîrok, çand, bîr û berxwedana me ye; ew nasnameya me ye jî.