1001 ne tenê hejmarek e…
Hinek ji bo dijberiya pêvajoyê ne, lê hinek jî ji bo piştgiriyê xwe ji raya giştî re radigîhînin. Yek ji wan jî komkirina destnîşanan a bi navê “1001 destnîşan ji bo komareke demokratîk û aştiyê” ye

Hinek ji bo dijberiya pêvajoyê ne, lê hinek jî ji bo piştgiriyê xwe ji raya giştî re radigîhînin. Yek ji wan jî komkirina destnîşanan a bi navê “1001 destnîşan ji bo komareke demokratîk û aştiyê” ye

Peyva jinê her çiqas peyvek e ku zayendê diyar dike jî li gorî civak û kesan cuda cuda tê şîrovekirin. Hinek kes wê bi peyvên erênî, wek afirîner û xweşik, xwedî wijdan, edalet û exlaqê baş, aştîxwaz û li gel xwezayîbûnê pênase dikin. Beşek girîng û mezin a civakê jî hemû taybetmendiyên paşverû yên ku heqeretê li jinan dikin, bi wê ve girêdidin.

Jiyana gel a li Tirkiyeyê ev demeke dirêj e ku di bin şert û mercên şer de dewam kiriye. Heta niha bi milyonan kesan di vî şer û pevçûnê de zirar dîtiye. Hinekan jiyana xwe, hinekan malên xwe wenda kirin û gelek kes jî ji cih û warên xwe, çanda xwe dûr ketin, koçber bûn û bi bişaftinê re rû bi rû man.
Ev qirêjî gelek caran zirarên cidî dide ekosîstema cihêreng. Qirêjiya hewa, av û axê jîngehên nebat û ajalan wêran dike û cihêrengiya xwezayî kêm dike. Ev yek hevsengiya ekosîstemê têk dibe û dibe sedema têkçûna zincîra xwarinê, ku ji bo jiyaneke saxlem pir girîng e

Ji bo ku pirsgirêka şer û encamên wê bi tevahî werin fêm kirin, an jî piştrast bibe, divê hemû aliyên civakê di mijara aştiyeke mayînde de bi israr bin. Ji bo vê jî, dê bikêrhatî be ku pêşî rola jinan a di malbat û civakê de bi perspektîfa jinê were lêkolînkirin.

Tundiya cinsî jî destdirêjiya mezinan a ji bo hestên xwe yên cinsî ya li dijî bedena zarokan e. Ev tundî ya herî xirab e ku li ser zarokan bandoreke dijwar dike. Lêkolîner vê mijarê bi gelemperî di çarçoveya malbat, zarok, jîngeh û çandê de dinirxînin.

Tiryakbazî êdî wek nexweşiyeke biyolojîk û psîkolojîk tê qebûlkirin û hewceye ku were dermankirin. Ji bo ku ew kes ji çerxa tiryakê xilas bibin, divê di zûtirîn demê de alîkariya pisporan were xwestin û girtin

Ku derûniya ne baş demeke dirêj neyê dermankirin, dikare bibe sedema gelek nexweşiyên wek dil, şekir, masûlkeyên hestî, çerm û hwd… Ji bo wê her civak hewl dide ku vê pirsgirêkê li gorî derfetên xwe ji kokê çareser bike

Yek ji polîtîkayên mêtingeriyê yê hilweşîn û xirabkirina pîvanên çandî û exlaqî, komkujiya jinan e. Bi kuştinê, mebesta me ne tenê kuştina fîzîkî ye, lê kuştina psîkolojîk, hestyarî, aborî û exlaqî ye jî.

Zarok bi gelemperî di sê qonaxan de ziman fêr dibin. Qonaxa yekemîn e berî ku ew dest bi axaftinê bikin û dema ku ew peyvên xwe yên pêşîn dibêjin. Rola dayik û malbatê li vir a sereke ye û gelekî girîng e.

Astengiyek din a li pêşiya vê yekîtiya di navbera kurdan de, nêzîkatî û perspektîfa siyasî ya serdest a mêran e. Ji ber ku her partî û rêxistin îdeolojiya xwe ji daxwazên neteweyî bilindtir dibîne, yekîtî pêk nayê û pirsgirêk çareser nabe. Bi perspektîfeke cuda ev yek dikare were derbaskirin. Ev jî dê bi rêbaz û helwestên jinan pêk bê.

Yek ji armancên bingehîn ên jineolojiyê jî bipêşxistina xebatên perwerdeyê ya bi beşên cuda yên civakê re ye. Heke perwerde çalakiya veguhastina hemû ezmûn û zanînên bidestxistî tê binavkirin, wê demê xweza mamosteya yekemîn a mirovahiyê ye.

Îro, hemû pêşketinên di warê bijîşkiyê de tenê li gorî pîvanên ku ji hêla dewlet û rayedaran ve hatine danîn, tên kirin. Li ser vî esasê, jin dizanin ku wekî di her warî de, di tenduristiyê de jî xilasbûna ji helwestên zayendperest pirsgirêka herî lezgîn e

Di sedsala 21ê de, divê têgihîştina siyasetê di nav civakek demokratîk de bi beşdarbûna jinan ji nû ve were nirxandin. Ger ku siyaset demokratîk be û jin bibin hêza pêşeng, pirsgirêkên civakî dê pir hêsantir çareser bibin.

Yek ji mijarên herî girîng ên ku di warê jineolojiyê de tên nirxandin, demografî ye. Demografî şaxeke zanistê ye ku li ser taybetmendî û guhertinên nifûsê li herêmek erdnîgariyê ya diyarkirî lêkolîn dike.

Bi gelemperî, etîk û exlaq bi hev re tên bikaranîn. Lêbelê, etîk wekî zanista ku exlaqê lêkolîn dike tê pênasekirin. Exlaq li ser pratîkê ye, etîk jî lêkolîna teorîk-felsefî ya pratîkê ye.

Ji ber ku paradigmaya modernîteya demokratik li ser rizgariya jinan, ekolojiyê û rêxistinkirina civaka demokratik hatiye avakirin, diyar e ku dê bi demê re modernîteya kapîtalîst têk bibe.

Jineolojî li ser têgihîştina jiyanê bixwe wekî çavkaniyek zanînê disekine. Ew ne tenê teoriyek an tiştek e ku di qada akademîk de heye û li wir dimîne; ew bi hemû aliyên xwe yên ku sûdê bidin civakê, careke din vedigerin nav wê.