Tarîyîya komployî ra heta hêvîya çareserîye

Rojhelato Mîyanên de tarîx tewr zaf bi şer, alozî û komployan ameyo nuştene. Yew ra nê rojanê tarîyan zî 9ê Teşrîna Verêne ya serra 1998î ya. Na roje, tarîxê sîyaseta kurdan û Tirkîya de xetêka çewtbîyayîşî ya pîle ya. Gama ke dewleta Tirkîya sînorê Sûrîyeyî ser o hêzê xo yê leşkerî kerdî kom, Fermandarê Hêzanê Bejayî Atîlla Ateş û Serekkomarê o wextî Suleyman Demîrelî bi eşkerayîyanê wişkan û gefanê girsan Sûrîye tehdît kerde. Armancê nê gef û şantajanê leşkerîyan eşkera bi: Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan mecbur biko ke Sûrîye ra bêro vetene. Nê pêkewtiş û zextan ra dima, 9ê Teşrîna Verêne de Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî Sûrîye ra vejîya û bi nê qerarî "Komployo Mîyanneteweyî" dest pêkerd. 

Ravêrêko derg dest pêkerd; Abdullah Ocalanî raver verê xo da Rûsya, dima Îtalya û Yewnanistan û tewr peynî de 15ê Sibata 1999î de paytextê Kenya Nairobî de ame tepiştene û dîya Tirkîya. Sîyasetê Kurdan û hêzê demokratîkî na roje sey destpêkê rojanê tarîyan qebul kenê.

Bi hezaran merdimî merdî

Badê na roje, Peymana Edene, mabênê Tirkîya û Sûrîyeyî de ame îmzakerdene. Labelê na peymane û komployo ke ame viraştene, nêeşkayî meseleya kurdan û alozîyê herême çareser bikerê. Eksê ci, dej û krîzê Rojhelatê Mîyanênî hîna bîyî xorine. Peynîya nê komployî de tenya kurdan nê, pêro şaranê Tirkîya û herême zirarêko pîl dî. Nê serran de bi hezaran merdimî merdî, dewijî dewanê xo ra bîyî koçber, sîyaseto demokratîk bi destê qeyûm û zindanan ameye astengkerdene û ekonomîya welatî seba mesrefanê şerî bîye wêran. Sîstemo ke bi komployî ame viraştene, tecrîdê Îmraliyî kerd xorin û no tecrîd bîyo sîstemêko huqûqî û sîyasî yê pêroyî. Huqûqê merdiman, yê şaran bîyo binpay. Komployî waşt ke îradeyê kurdan bişikno û têkoşînê azadîye tasfiye bikero. La vîr û îradeyê şarî nêşikîya. Heta ewro zî her 9ê Teşrîna Verêne de, kurdî nê komployî şermezar kenê û waştişê xo yê azadîye û edaletî anê ziwan. Tarîxî nîşan da ke sîyasetê înkar û îmhayî, tecrîd û bêhuqûqîye tu çareserîye nîya.

Komployan pûç bîyê

Ewro ma vînenê ke sîyasetê komployî û şerî Tirkîya de asê menda. Modelê netew-dewlete yê ke serê înkarê ameyî ronayene, binê krîzêko pîl de yê. Şerê Sûrîyeyî, alozîyê Îraqî û qeyranê ekonomîk yê Tirkîya rasterast bi nê sîyasetê şerî ra giredêyayî yê. Eke ma ewro qalê yew ravêrê neweyî yê çareserîye û aştîye kenê, ganî ma raver zîhnîyeta nê komployî ra xelisîyê. Ravêrêko rasteqîn yê aştîye û dîyalogî, eşkeno sîyaseto pûç yê şerî rako. Eke dewleta Tirkîya fek sîyaseta xo ya asayîşî û şîdetî ra vera bido û muhatabanê rasteqînan reyde ronişo, do no gamedayîş netîcayanê xêran bîyaro. Çareserkerdişê meseleya kurdan bi rayîranê demokratîkan, serê asayîşê komelkî û demokrasîyî de tesîrêko erênî (pozîtîf) keno û komployan pûç keno.

Feydeyê yew ravêrê aştîye yê demokratîkî zaf ê û hîra yê. Raver, nê şerî de gonîya ciwanan rijîyena; aştîye do verê mergî û dejan bîgêro. Dima, çimeyê Tirkîya yê ke bi mîlyaran dolaran seba şerî û çekan yenê xerckerdene, do seba perwerde, weşîye (sihhet), û xizmetanê komelkîyan bêrê xebitnayene. No do refah, kar û aramîya şarî berz bikero. Rojhelato Mîyanên de zî, çareserkerdişê na mesele, do bibo modelêko newe yê yewbîyayîş û weşîya şaran. Fikrê neteweya demokratîke eşkeno vera dîktatorîye û tarîyîya herême bibo tîrêjêka roşnîye. Ravêro newe, Tirkîya keno yew welato demokratîk, huqûqî û wayîrê îtîbarî. Heto bîn ra, eke tecrîdê serê Abdullah Ocalanî bêro wedaritene û o bîkewo mîyanê nê ravêrê aştîye sey muhatabêko serekî, do bawerîya şarê kurdî bi çareserîye pêtêr biba.

Wayûbirayîya rasteqîne

Bi kilmî, 9ê Teşrîna Verêne tenya tarîxê yew komployî nîyo, eynî wext de rojêka xoverdayîş, fikirnayîş û pawitişê rûmetî ya zî. Nê 28 serrî ma rê nîşan danê ke çew nêeşkeno bi komplo, zindan, tecrîd, sirgûn û qirkerdişî îradeyê yew şarî teslîm bîgêro. Waştişê kurdan zelal o: Azadîye, edalet û cuyêka pîya bi rûmetî. Sîyaseta zordestîye rê peynî dayîş û destpêkerdişê ravêrêko rasteqîn yê çareserîye, seba her kesî; Tirkîya, Kurdîstan û pêro Rojhelatê Mîyanênî rê rojanê roşnan, aştîye û wayûbirayîya rasteqîne anena.