Radîkalîzmo demokratîk

Pergala yew merdimî, ewro Tirkiya de serê qeyranê aborî, hiquqî û komelî (civatî) de ciwîyena. Çime û kokê ci yo tewr pîl o ke temenê ci keno derg, letêbîyayîşê mixalîfanê ci yo. Kodê stratejîk û felsefî yê xelasiya komelî, awankerdişê Tifaqa Demokratîke ya tewr hîre de yo. Yewbîyayişê waştişê azadîya kurdan û waştişê demokrasîya hezanê vernîkaran (pêşverûyan) ê Tirkîya, teyna yew hevkarîya polîtîke ya wextkî (demkî) nîyo, o yew hevkêşeya tarîxî, komelî û şoreşgerî yo.

Seba ke ma muhîmiya nê tîfaqî fam bikerim, ganî ma tarîxê nêzdî ra biewnên. Desthilatdarîya merkezî ya Tirkîya (çi kemalîst bo, çi îslamîst-neteweperest bo) hertim serkeftişê xo deyndarê perçekerdişê nê wirdî dînamîkan a.

Desthilatdarîya dewlete bi desan serran ters û fobîya "parçekerdişê welatî" zerrê çepgiran, sosyalîstan û vernîkaranê Tirkiya de bi ca kerd. Bi nê hawî, kerd ke beşêkê mixalefetê vernîkarî waştişanê neteweyî û demokratîkan ê kurdan ra dûrî bivinderê.

Dema ke têgeyraya kurdan teyna amey verdayîş, dewlete a bi rehatî sey yew "pirsgirêka ewlehî" pênase kerde û hemi metodê heceknayîş û çinêkerdişî vistî dewre. Dema ke çepgir û karkerê Tirkiya teyna mendî, ê zî binê nameyê "pawitişê yewbîyayişê neteweyî" de amey perçiqnayiş.

A joy ra, wexto ke nê wirdî çemî (Azadîya Kurdan û Demokrasiya Tirkîya) nêrê pê het û nêrê yew derya, otokrasî hertim şêna verê înan de bendawan awan bikero. Eke nê wirdî waştişî bêrê pêhet, yewperestî û otokrasî nêşêna verê înan de bivindero.

Têgeyraya Azadîya Kurdan dînamîka tewr nizamî (pêgêrayî) ya, wayîra yew girseya fîzîkî ya pîl a, motîvasyonê ci yo polîtîk berz o û wayirê yew tecrubeya xorî ya xoverdayîşî ya. A, qada tewr dînamîk a civaka sîvîl û sîyaseta kûçan (kolanan) a.

Hezê vernîkarî zî sey wicdan û hişê metropolan ê, çepgirî, ekolojîstî, tevgerê cênî û ciwanan, sendîkayê karkeran û roşnvîrê Tirkiya zî wayîrê yew tesîrê pîlî yê serê çand, aborî û merkezanê qerar dayişî yê sey Stenbol, Enqere û Îzmîrî yê.

Dema ke nê wirdî milî dest bidê yewbînî, desthilatdarî qada xo ya manevra vîndî kena. Henî nêeşkana herêmparêzî bikero, nêeşkena kurdan zerrê sînoranê herêmî de bikero hefs û nêeşkena mixalîfanê hetê rojawanê Tirkîya zî bi neteweperestîya kor e bixapêno. Nê yewbîyayişî, bingeha meşrûyetê otokrasî bin ra ricnena.

Bêguman tay astengî verê nê tîfaqê hîreyî de estê. Herçend teorî de no tîfaq zaf bihez bo zî, pratîk de bi tay astengîyanê zerrî re ri bi ri yo. Labelê rayê vîyartişê nê astengîyan zî estê. Beşêkê mixalefetê tirkan, verê tesîrê serran ê vîrdozîya (îdeolojîya) fermî, hewna zî dema ke goş nêna waştişanê kurdan ser (sey xora-rayîrberdiş/xwerêveberî, perwerdehîya bi ziwanê dayîke), didilî bena. Hetê bînî ra, zerrê sîyaseta kurdan de zî tayê kesî meylê teyna serê herêmî de mendişî an zî bêbawerîya vera hewldananê rojawanê Tirkîya vejîna vernî.

Seba vîyartişê nê astengîyan hewce bi awankerdişê yew ziwanê newe yê sîyasatî esto. Ganî waştişê azadîya kurdan sey şertê bingehîn ê azadîya yew karkerê Stenbolî an zî yew cênîya Îzmîrî bêro famkerdiş. "Heta ke şarê kurdî azad nêbo, şarê Tirkî zî nêşêno bibo demokrat." No prensîb ganî bibo bingeha hişmendîya hempar (pêroye).

Tîfaq ganî teyna serê masa weçînişan an zî seba hûmara sandalîyanê parlamenterî nêbo. Warê sîyaseta parlamentoyî de ganî radîkalîzmo demokratîk bêra ca. Ganî no tîfaq kûçan (kolanan) de, pawitişê xoza (tebîat) de (sey hetkarîya Akbelen û Kurdistanî), heqanê cênîyan de û grevanê karkeran de bibo yew bafûn (yew laş).

Dema ke Tifaqa Demokratîke ya tewr hîra ame ca, a nêbena teyna yew alete "pirodayişî" ya vera desthilatdarîye, a heman wext de bena modela awankara ameyoxî (paşerojî). A do bimojno (nîşan bido) ke serranê diyen ê Komare, şêna bibo serra ke tede zafhetîbîyayiş sey tersî nê, sey dewlemendî û hîmê sereke yê aştîye yeno qebulkerdiş.

Bi kilmî; yewbîyayişê nê wirdî waştişan, xeta tewr radîkal o vejîyayişê tarîtîye ya. Heta ke na tîfaqa dilsoz û xorî nêro awankerdiş, her game ke ver bi "çareserî" bêra eştiş, rîskê ci esto ke zerrê qirika otokrasî de bifetisîyo. Çareserî nê destê dewlete de ya, zerrê nê tîfaqê komelî de ya.