Kurd û şertê Homayî

Zaf dîn dinyayî de estêy. Gora zafêran, Homa yî hemeyan ra zî '...vahî şirawito...' bi kilmey gora vatişan 24 hezar pê-xem-ger (ber, ver) ameyê. Yanê keso ke semedê civak an zî koma xo, an zî bezîrganeya xo weş û geştirine bokerê ra pêxemgereyî kerdêy, yanê serkaşeya êş û eleman kerdêy ke civaka xo weştir û geştir bikerêy. Bi no hawayî zî kesan girêdayê felsefa xo.

Heme dînan qala şertên bawereya xo, bi Homa yî pêk kerdêy ke paştîya xo bi hêz bikerê û dormeyê xo de bi bawer bêrê hesibnayene. La tu pêxemgereke kala ŞERTÊ HOMAyî raşta raşt nêkerdo. Qala şertê dîn anzî bawereya xo ardê ziwan û lingeke berdê girêdayê Homayî û bi tersa ca-net (cenet) cayê ke aîdê merdimî û canê merdimî açarîyeno; erd, aw, va, tînc û xozayî ke…

Pekî şertê Homayî çiçî yê? 

1 - Heq mewi.

2 - Bê edaletî mekeri.

4 - Zîna mekeri.

4 - Cîranê (en-ber (ver)-rî- yê) to veyşan bo ti mird bê nêbeno.

5 - Dizdey mekeri.

6 - Raşteyî ra meşeqityi.

7 -Bi kerr û kor bawerîya xo bi keseke meyari.

8 - Zilm mekeri, temaşekereya zilmî nêkê û verbê zilmî de bi her hawayî vinderi.

9 - Xoza xo, Dinyaya xo, Fezaya xo gemar meki. Yên keno hisyar bik û ey an zî înan ver de xoverdayîş bidi.

10 - Zûra meki.

11- Her merdim (feqîr, zengîn, padîşah, xizan) perceyeke canê eynî yê...

Ma ewnîyenê felsefa dînan heme çarçiweya Homa de yo. La heme jî şertê Homayî, bi dîneke goreya xo name kerdêy û dînên na gamî vejyayê meydanî. La çi heyfo ke (îstîsna nê) heme dînîy xeripyayê eslê xo yê Homayî ra vejyayê... 

Dinyayî felsefaya şertên Homa yî zafêrî kurd ano ca. Pekî çira?

Zafêreya dînan Mezopotamyayî ra vejyayê.

Ma şikyenê vajimê ke navenda dînan Kurdistan o. Pekî çira? Çimkî koka merdiman, koka Dîcle û Firatî ra vila dinyayî bîyo (Tarîh Sumerde Başlar)... Ma ewnîyenê koka kurdan zey dara çilo hertim kuwe bîyo şax dayo û vila bîyo... Kurdan de heme dîn estêy. Şertên Homa yî bi dîn an zî bê dîn kewti genên kurdan. Kurdan ra bîyo felsefeyeke xoser. No semdî ra kurd merdiman û dinyayî ra zaf hes kenêy û bi xozayî dijminateyî qebûl nêkenêy û her tim aştî û aramî de wazenêy merdimîy û xoza pîya bicuyê. Felsefa kurdan felsefa Homa yo. Ey semedî ra tikey dîndarî vanê roja hesabî bi ziwanê kurdî hesap yenodayene... Cimkî koka pêxemgeran kurd o.

Kurd çira aştîwaz o?

Çimkî her waxt herî nezdîya felsefa şertên Homayî yê. Weş zanê ke xilasîya dinya û fezayî no felsefeyî de nimiteyo. Zano ke maya HAVA û ADEM şîfreyeke ya enrjî ya dinya û feza yî yê. 

H - Her, erd ca, bê mekan cuyayiş nêbeno...

A - Adir, roj, germ û serd, dîng û çerxa xoza...

V - Va, vahoz, gazîy bi zirar û feyde...

A - Aw, dengiz, cemed, zindîyên zerê awan û emrîyo...

Ma ewnîyenê deşîfrekerdişî, bi esl û feslê xo madeyên esil ke enerjî danê û genê nameyê HAVA de nimiteyê. Bi ney enerjîyan dinya û feza xo amortî û denge cerxa xo vînenêy... Yanê fezaya bê sere û bê sînorî lebat û hucreyên Homa yî yê: heste; pergala astereyan (hucre, her astare hucreyeke mîtokondî), goşt; miyangineya astareyan de vengey (va û gazîy), gunî; enerjîya ke astareyî sîstema werdişî û kerdişî (karadelîkler, him wenêy û enerjî vejenêy), adir; enerjiya asterayan ya zey rojî (helyum), sînir; pergal samanyolu... 

Pîyê ma ADEM zî, A - sifteyin an go (êke) yewine, DEM -waxt... Yanê yê ke demo sifteyin ra yo... Deşîfrekerdişî ra vejyeno ke yên amîn avis kerdo waxt ADEM o, yê ke enerjîyan dano û geno HAVA yo...

Ez mecbûrî felsefa xo kilm bibirnî. Çimkî her çekû mijareke xorî û ya cigeyrayîşan o. Bi no hawayî deşîfrekerdişî, desan kîtabîy yenêy nustiş... Eke emrê min qîm bikero.