
Cihê bîr û berxwedanê
Jinan malên şînê ji cihên ku tenê ji bo pêşkêşkirina sersaxiyê bûn, veguherandine navendên îradeyê; yanî cihên ji bo kombûnê, xurtkirina hevgirtinê û sekneke birûmet li hemberî her cure neheqiyê


Jinan malên şînê ji cihên ku tenê ji bo pêşkêşkirina sersaxiyê bûn, veguherandine navendên îradeyê; yanî cihên ji bo kombûnê, xurtkirina hevgirtinê û sekneke birûmet li hemberî her cure neheqiyê

Bîranîna jinên berê ne bes e. Pêdivî ye ku mirov fêm bike ka çima ew têdikoşîn. Ji ber ku dîrok ne tenê ji bo bîranînê, lê ji bo fêrbûnê heye. Jinan bi bêdengiyê ti mafên xwe bi dest nexistin; jin axivîn, xwe birêxistin kirin, jin meşiyan, jinan nivîsandin, jin derketin qadan, jin ketin girtîgehê, jin hatin kuştin... Lê dîsa jî têkoşînê berdewam kir.

Pir caran em dibînin ku pirs ne ew e ka berhem çiqas kûr e, belkî ew e ku çiqas tê temaşekirin. Ne ew e ka stran çi dibêje, belkî ew e ku çend caran hate parvekirin. Di vê rewşê de huner hêdî hêdî ji rola xwe ya çandî dûr dikeve û dibe amûrek ji bo xuyakirinê

Xwendekara Zanîngeha Wanê Rojîn Kabaîş par di bin şert û mercên gumanbar de jiyana xwe ji dest da. Di rojên ewil ên bûyerê de bûyer ji raya giştî re weke ‘xwekuştin’ hat nîşandan.

Meşa ku ji 1ê cotmehê û vir ve li Amedê dest pê dike, encama têkoşîn û daxwaza aştiyê ya ku jinên kurd bi salane ava kirine ye.

Kurd ku yek ji gelên herî kevnar ê herêma Rojhilata Navîn e, li hemberî polîtîkayên înkar, asîmîlasyon û bêhurmetiyê yên ku bi sed salan in didomin kariye bijîn û ji bo nasname, ziman û çanda xwe...

Mizgîn Denîz di hilbijartinên herêmî yên 2024an de wek endama meclîsa şaredariya Nêsibînê hat hilbijartin. Navê wê ne tenê nûnertiya siyasî; navê berxwedan, hêvî û rûyê germ ê dayikê bû.

Dema ku kesek jiyana xwe ji dest dide, dibêjin; li vê cîhanê kesekî wiha derbas bû. Em ê jî qala kesekî wiha bikin, lê ew kes di vê cîhanê re derbas nebû.

Bawerî... Hêzek ku carinan ji bo dîtina nedîtî, carinan jî ji bo afirandina yên nedîtî xizmet dike. Di dirêjahiya dîroka mirovatiyê de, bawerî di hêza hundir de kes û civakan de bûye kevirek bingehîn.

Jinên kurd di dîrokê de yek ji hêmanên herî girîng ên pêkhateya civakî bûne û ji malbatê bigire heta civakê, ji hunerê bigire heta siyasetê di gelek warên jiyanê de rolên bibandor lîstine.

Di ser erdheja ku navenda wê Mereş bû du sal derbas bûn. Beriya bi du salan di vî wextî de kareseteke mezin rû da.

Bavê Teyar, yek ji navên çand û hunera kurdî ku nayên jibîrkirin e. Bi navê xwe yê nasnameyê Cuma Xelo, di sala 1953an de li bajarê Qamişlo yê rojavayê Kurdistanê ji dayik bûye.

Azadiya çapemeniyê yek ji hêmana pêwîst a civaka demokratîk e. Lê rojnamegerî li Tirkiyeyê di her heyama dîrokê de bi taybetî ji bo rojnamegerên kurd bûye qada têkoşînê ya dijwar.

Malbatên ku di komkujiya Roboskê de zarok û xizmên wan hatin kuştin, di 13'yemîn salvegera komkujiyê de li ser goristanê kombûn û qurbaniyan bibîr anîn.
Komkujiya Roboskî trajediyek e ku di 28ê kanûna 2011an de li gundê Roboskî yê navçeya Qileban ya Şirnaxê qewimî û îşaret bi yek ji rojên herî tarî yên erdnîgariya Kurdistanê kir.
Di rojeva Tirkiyeyê de kuştina Narîna 8 salî heye. Herkes li ser vê mijarê diaxive û şîroveyan dike. Ji bo vê mijarê jî gelek şîrove hene. Lê di esasê xwe de şîroveya ku encamekê bigre zêde tuneye.

1’ê Îlonê Roja Aştiyê ya Cîhanê ye û her kes vê rojê bi çalakiyan pêşwazî dike. Dîroka vê rojê jî xwe digihîne şerê duyemîn ê cîhanê. Ev roj wekî pêdiviyeke aştiyê li dijî şer hatiye ragihandin.

Ziman, di jiyana mirovan de xwedî roleke bingehîn e.

“Ez nizanim kî di mirêkê de ye. Nizanim ev çend sibe ev cara yekem e ku ez xwe ji bîr dikim ...”

Demekî ne dûr, du bajarên xwişk û bira li ser heman axê, li bin heman ezmanê de bêhna xwe didan û bi heman avê dihatin jiyanê; Nisêbîn û Qamişlo.

“Min li vir hevokek danî. Bila hinek derdê me bibihîzin. Helbest çima heye? Bila yên din jî êşa

“Divê hûn dev ji parastina jinan berdin, wan bi karên cuda û lêgerînên cuda bi tenê bihêlin; Bila bibin leşker, deryavan, ajokar, kedkarên bendergehê...

Nalîn Aslan

Ne hişê me, ne rêgezên me, ne têgihîştina me, ne baweriyên me, ne gotinên me, ne kirinên me, ne wijdanê me, ne jî giyanên me li hev nakin! (Avesta, Gata 2/1,Yasna 45/2)