1ê Êlule: Qîrayîşê ziwanê maye û aştîye
Spot: 1ê Êlule Roja Aştîye ya Dinya, seba şaranê bindestan û hêzanê demokrasî tenê rojêka teqwîmî nîya; roja qîrayîşê heqê ziwanê maye, têduştî û aştîya komelkî ya. Tirkîya de "Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî" yê ewroyî, na roje ra hêzêko pîl gêno û seba îşakerdişê asîmîlasyonî û awankerdişê hemwelatîya yewane, beno pirdêko tarîxî.
1ê Êlule, tarîxê destpêkê Şerê Dinya yê Dîyînî yo. Na roje pêro dinya de seba vîrardişê wêranbîyayîşê şerî û viraştişê aştîye ameya qebulkerdiş. Neteweyê Yewbîyayeyî (NY) 21ê Êlule sey Roja Aştîye qebul bikero zî, tradîsyonê sîyasî yê şaranê bindestan û hêzanê demokrasî de 1ê Êlule maneyêka xo ya taybet a xoverdayîşê vera faşîzmî û zulmî est a.
Tirkîya de zî, bi desan serran o na roje, tewr zaf zî seba komelanê bindestan, sembolê waştişê aştîya birûmetî ya. Aştîya ke nê şarî wazenê, tenê vindertişê sîlahan û bêvengîye nîya. Na aştî, ronayîşê yewîye, xelisîyayîşê asîmîlasyonî û îfadekerdişê îradeyê azadî ya. Nê warî de 1ê Êlule; seba pêro xebatkaran, cinîyan, ciwanan û pêro mexduranê sîstemî, rojêka tewr girîng a qîrayîşê heqan a.
Asîmîlasyon û aştîya raşte
Têkoşînê demokrasî yê Tirkîya de bê qebulkerdişê nasnameyan û bê sînorbîyayîşê kulturî, qalê aştîyêka raşte û mayende nêbena. Tirkîya de bi serran o sîyasetê înkar û asîmîlasyonî serdest o. Şarê bindestî seba ke ziwan, kultur û nasnameyê xo bipawê, bedelê tewr giranî dayê. Ewro eşkera yo ke bê ziwanê maye û bê heqanê hemwelatîya têduşt, aştîya komelkî nêvirazîyena.
Ziwanê ma, ganê ma yo û rûmetê ma yo. Kirmanckî (Zazakî), Kurmancî û pêro ziwanê bînî yê ke binê xetereyê vîndîbîyayîşî de yê, ganî bieşkê bi azadî bêrê qisekerdiş, nuştiş û perwerdekerdiş. Aştîya raşte, gama ke domanî bi ziwanê maye perwerde vînenê û kulturê xo bi azadî ciwîyenê, dest pêkena. Aştîya ke zîrekîya ferqan û zengînbîyayîşê ziwanan nêvînena, aştîyêka kêm a û xapitiş o.
Proses û şansê tarîxî
Ewro Tirkîya de munaqeşeyê "Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî" yê ke rojdem de yê, manayê 1ê Êlule hîna gird û girîng kenê. No proses şansêko gird o ke şarê Tirkîya, pîya bi heme renganê xo, sîstemêko demokratîk û adîl awan bikerê. Ganî dewlet û rayberîya sîyasî, çareserîya meselayanê bingehînan û heqanê demokrasîyî rê bi nîyetêka pak û bi gavên pratîkî nêzdî bibê.
Edalet û hiqûq: Bingehê nê prosesî ganî serê edaletî, hiqûqî û bawerîya komelkî bêro ronayîş.
Peynîya asîmîlasyonî: Ganî sîyasetê asîmîlasyonî bi temamî pey de bimano û asayîşê sîyasî virazîyo.
Têduştî: Komelo demokratîk tenê bi beşdarbîyayîşê pêro dînamîkanê cematî, karkeran, cinîyan û ciwanan serê xeta têduştîye virazîyeno.
Berzkerdişê hêvîye
Na Roja Aştîye ya Dinya de, barêko giran kewto milê nuştoxan, rojnamegeran, roşnvîran û pêro şarî. Ma ganî pê qelema xo, pê xebata xo ya rojane, dengê aştîye û têduştîye berz bikerê. Sîyasetê demokratîkî û îradeyê pîya-ciwîyayîşê şaran eşkeno nê welatî bixelisno û nê tarîyîye ra bivejo roşnîye.
Wa 1ê Êlule bibo seretayê dewrêkê neweyî; dewrê azadîya ziwanan, rûmetê şaran û edaletî. Pêro pîya, pê ziwan û kulturê xo, ma eşkenê welatêkê azad û aştîyane awan bikerê. Aştî, heqê ma yo; û ma do nayî bi têkoşînê xo yê heqdarî, bi îradeyê xo yê xurtî bîyarê ca.
