Muhîmeya ziwanî hema zî nêameya famkerdiş

Ma her wext vanê ziwan rihê esteyê ganê merdimî yo. Ziwan welat o, ziwan rumet o, ziwan kultur o û huner o. Ziwan hewayê şitê ma yo. Eke ziwanê merdimî çinê bo se, merdim zî çinî yo. La gelo ma çiqas seba ziwanî xo, xo verodanê û xebata ziwanî bi zerrî ra anê ca. Heyana ewro sazîyê dezgeyê kurd seba ziwanê dayike çiqas xebate kerda û senîhewa rayê rêbazî gurênayî? Manaya klasîkî de xebata ziwanî kerda, la seba vergirotişê asîmlasîyonî de çiqas aver şîyê? Bi esil babeta ma seba asîmlasîyonî ser o senîhewa yew rêbazê têkoşîne kerda û dermanê vergirotişê asîmlasîyonî çi yo?.

Heyan ewro xebata ziwanî ser çîyo ke ma vanê, pratik de nêameyê cakerdiş. Nê warî de sazîyê dezgeyê kurdn qels mendî. Bi esil ewta de muhîmîya ziwanî hema zî nêameya famkerdiş. Ziwan bingeyê xoserîya demokratîkî yo. Bi esil babete sazîyê dezgeyê kurd senîhewa vergirotişê asîmlasîyonî û oto asîmlasîyonî yew çare veynê? Çareyê vergirotişê asîmlasîyonî, hem zor o û hem zî zaf asan o.

Dermanê asîmîlasîyonî

Dermanê asîmîlasîyonî, gedeyan ra destpê keno. Eke ma gedeyanê xo perwerde bikerê se, ma eşkenê verba asîmlasîyonî serbikewê. Ewta de seba ziwanî, yew xebata profesyonelî lazim a. En muhîm zî kreşê gedeyan o. Seba nê kreşan zî îmkan lazim o. No gure zî kewno mile şaraderîyan. Ewta de eke şaraderî kreşê gedeyan zaf bikerê û bêpere bikerê se, ma ewta de eşkenê, yew gama muhîmî aver bifînê. Seba averberdişê ziwanî zî, ma senîhewa ziwanî danê heskerdiş? Heyana ma ziwanî ser o nêvindê, tena bi heskerdiş qet ziwan aver nêşono. 

Ewta de en muhîm zî yew akedemîya ziwanî ferz a û zarûrî ya. Na akademîya ziwanî de ma eşkenê ke panzerîya asîmîlasîyonî û oto asîmîlasîyonî cigêrayîş bikerê û derman biveynê. La ganî na xebata akademîya ziwanî lez û bez bibo.

Birîyarê konferansê ziwanî

Amed de, yew konferansê ziwanî virazîya û no konferans de tayê biryarî amey girotiş. Ganî nê heme biryarî bêrê cakerdiş û qet peygoş nêbê. Eke ma nê birîyaran bîyarê ca, bi rewşa asanî ra xebata ziwanî aver şona û ma eşkenê ke gama muhîmî aver fîynê. Ganî her sazî dezge, komela xo de, kursê perwerdeyî biakê û destpê bikerê. 

Ewta de en muhîm zî nê xebata ziwanî kewena milê şaraderîyan. Zafkerdişê kreşanê gedeyan, yanî zarokîstan û xalxalokan bêpere bikerê û ziwanê dayike bidê heskerdiş. Seba xebata ziwanê dayike, bitaybetî xebata lehçeyê kirdkî/kirmanckî bi zerî ra bikerê. No warî de, seba xebata kirdkî heme kes behs keno, la pratîk de çekî çinî yo. No warî de ganî samîmîyet bibo, eke samîmîyet çinêbo se, çîkî nêbeno. Zaf cayan de kursê kurmancî û kirdkî abenê la raxbet çinî yo. Çi rê çinî yo? Ewta de samîmîyet çinî yo û heskerdişê ziwanî çinî yo.

Perwerdeyê kursê ziwanî de, ganî verê hemserêkê partî, îdarekerê partî; hem kurmancî û hem zî lehçeyê kirdkî weş bander bibê. Dîyin zî hemşaraderê şaraderîyan û endamê meclîsan, xebatkarê şaraderîyan, ziwanê dayika xo bander bê û binusê. Zatî ewta de eynî wexti de zî nê heme biryarê konferansê ziwanî de ameyê girotiş.

Ziwan xêza maya sûr a

Eke dewlete ziwanê kurdkî, fermîyete de qebul nêkero se, no prosesê aştî û demokratîkî de qet misqalêk samîmî nîya. Dewlete ziwanê kurdan qebul nêkero se, ewta wayûbirayey çinî ya û xapênayîş û înkar esto. Seba ke kurdî, bi ziwanê xo qalî kenê, nîjadperestî gala kurdan kenê û dewlete zî temaşe kena. Eke hema zî nîjadperestî, galkerdişê komelanê kurdî kenê û ewta de ancî destê dewleta qilêrin esto. Eke Rojawan de hema zî fermîyeti de, ziwanê kurdan nîno qebulkerdiş û ewta de ancî destê dewleta qilêrin esto. Samîmîyetê prosesî, ziwanî ra destpê beno. Eke ziwanê kurd nîno qebulkerdiş û ewta de samîmîyet çinî yo. Çîyo ke esto de zî û dolabî estî, alavêre delavêre esto. Ziwan xêza maya sûr a û tawîz çinî yo.