Generalê Biçûk: Mazlum Tekdag

“Kesên ku jiyana Mazlum, a ku di bin ceribandinên çarenûsê de mabû, nas dikirin, ji ber mezinahiya berxwedana wî bi hesteke ku nayê ravekirin, sergêj bûn.

Û çîroka ku te nivîsandiye dê ji bo hemû jiyanên ku li paş dimînin bes be; ew ê ji nifşekî ji bo nifşê din re were veguhestin.”

Di pirtûka xwe ya bi navê “Çûyîn” de, hevalê wî Îsmaîl Kardaş, di helbesta “Hawara qorziyeke min” de çûyîna Mazlum wiha vedibêje.

Her gava ku tu bixwazî behsa şehîdan bikî, tiştekî li ser wan bibêjî, tu di nav hestan de li peyva rast digerî, mîna ku tu di nav kayê de li derziyê digerî. Ferq nake tu kîjan peyvê hildibijêrî, kîjan hevokê dibêjî, an jî çend rojan li ser wê difikirî, tu her tim hest dikî ku “tiştek kêm e”. Ez qesta Mazlum Tekdag-wekî ku em jê re dibêjin: “Mazlumê me”- dikin û her tim bi qalkirinê re weke “tiştek kêm” dimîne.

Dema ku Mazlum Tekdag şehîd ket, dayikeke şehîdan pirsîbû: “Çî ye ku her kes xistiye nav xemgîniyeke wisa kûr? Ev kurê hêja kî bû, ev Mazlumê hêja kî bû?..”

Di kûrahiya bêdengiyê de… Diviyabû min tenê bi çend hevokan behsa Mazlum bikira.

Belê, gotin têrê nakin, Dayê… Ez ê çawa bikaribim vê yekê şirove bikim?

Dema ku her kes di 12ê Îlonê de li ser hovîtiyên li Girtîgeha Hejmara 5an a Amedê bêdeng mabû, Mazlum neviyê Arife Tekdag e, ya ku li gel Sakine Arat, Girtîgeha Hejmara 5an dabû ber keviran bû.

Mazlum, kurê Mihemed e-yê ku ji aliyê hêzên kontra-gerrîla ve di kuştineke ku sûcdarê wî tê zanîn lê nediyar e de hatibû şehîdkirin-kurê şehîdekî ye, ku bi welatparêzî û sadetiya xwe navdar e.

Mazlum kurê birayê pastaçêker Elî Tekdag e, ew şoreşgerê navdar ê ku tifî rûyê Esat Oktay kiribû û digot “ez tercîh dikim bimirim ne ku sirekê bidim”.

Û…

Mazlum kurê dayika Ayselê ye, jineke bi rûmet ku mala wê li Amedê ji şoreşgeran re vekiribû û ji wan re heval, dê û xwişkek mezin bû.

Heta di heşt saliya xwe de jî, Mazlum ew “Generalê biçûk” bû ku rojnameya Ozgur Gundemê li Amedê belav dikir, li cihê ku di salên 1990î de mirin berbelav bû.

Bedewiya Mazlum di kenê wî yê şoreşgerî de diyar bû, Dayê Zeyneb…

Zordarî hîn berî ku ew ji dayik bibe, li deriyê wî xistibû. Têkoşîna ji bo berxwedan û rûmetê hîn berî ku ew ji dayik bibe, di mala wî de jixwe hebû. Apê Mazlum, Elî Tekdag, jiyana xwe feda kiribû lê di 12ê Îlonê de raza xwe eşkere nekiribû.

Malbata Tekdag di lîsteya reş a dewletê de bû. Mazlum di sala 1984an de, sala ku yekem gule hat teqandin û çarenûsa gelekî dest bi perçebûnê kir, ji dayik bû. Navê wî ji Mazlum Dogan hatiye girtin, yê ku li Girtîgeha Amedê bû sembola berxwedanê. Mazlum di nav çîrokên rastîn ên “Hejmara 5an”, vegotinên şahidên rastîn û şahidiyên qurbaniyan de mezin bû. Ew tenê heşt salî bû dema ku bavê wî Mehmet, li Amedê hate şehîdkirin. Ew yazdeh salî bû dema ku apê wî hate şehîdkirin.

Mazlum mezin dibe û zordarî jî mezin dibe. Her kiryareke zordariyê di nava Mazlum de vediguhere pêtiyeke agirê azadî û berxwedanê.

Dema Mehmet Tekdag hate gulebarankirin, Mazlum “Generalê biçûk” ê rastiyê bû ku li Amedê rojnameya Ozgur Gundemê belav dikir. Dema Elî Tekdağ hate gulebarankirin, ew li lîseyê xwendekar û şoreşger û serhildêr bû; di koma govendê de, ew serkêşê govendê bû. Wî her tim cihê xwe li pêşiya govendê û hem jî serhildanê digirt.

Hema hema her roj, bi ser mala wan de digirtin û dihatin binçavkirin; bi rojan polîsên Tirk li hundirê mala wan qereqolek ava dikir. Ev rojên zordestiyê bi mehan dom kirin, lê malbata Tekdag tu carî ji têkoşîna xwe ya ji bo berxwedan û rûmetê gavek paşde neavêt. Emrê jiyana Mazlûman neasayî bû. Wî jiyana xwe bi şoreşgerî derbas kir. Wî her salek ji jiyana xwe wekî şoreşger derbas kir. Di 8 saliya xwe de, wî rojnameya Ozgur Gundemê belav dikir û di nav refên “Generalên Biçûk” de cihê xwe digirt da ku rastiyê bigihîne gel.

Ew bi jêhatîbûnên xwe derdiket pêş. Heta di zarokatiya xwe de jî, hevalên wî Mazlum wekî reqasê sereke yê koma govendê ya zarokan a MKMê nas dikirin. Wî bi ken li hember zehmetiyên bûyîna zarokê herî mezin ê malbatê serî hilda. Digel ku ji bo alîkariya malbatê dixebitî, ew di heman demê de bi awayekî çalak tevlî têkoşîna şoreşgerî bûbû.

Ma Hakî Karer, yek ji îdealên wê doza ku wî jê re şer dikir, ne wisa bû? Ji aliyekî, ew ji bo pêdiviyên partiyê dixebitî û xizmet dikir; ji aliyê din ve, amadekariyên şoreşgerî dikir.

Wî di hemû partiyên siyasî yên naskirî yên li Kurdistanê de, wekî HEP, DEP, HADEP û DEHAPê, di nav komîteyên wan de şûna lingên wî hebûn: komîteya zarokan, komîteya ciwanan, komîteya çandê, komîteya perwerdehiyê, komîteya birêvebirinê, komîteya avakirinê…

Têkoşînê teşe dida Mazlum; ew diguherî, pêş dikeve, vedikole, dinirxîne û geş dibe.

Şoreş mezin dibe, Mazlum mezin dibe… Her ku têkoşîn digihîje bi milyonan, Mazlum, Mazlumê me…

Wî di 37 salên jiyana xwe de bi hezaran çalakî pêk anîn. Ji Amedê heta Colemêrgê, ji Mersînê heta Îzmîrê, ji Stenbolê heta Edeneyê-şopên Mazlum li bi dehan bajaran tên dîtin. Eger zanisteke kolanan hebûya, wan ê navê wî kiribûya “Mazlum”.

Kengî Mazlum diçû cihekî, wî li ser her kesê ku destê xwe dida wî, pê re dikete têkiliyê, pê re diaxivî, li kêleka wî dimeşiya an silav dide wî, şopek, nîşanek dihişt. Rewşa wî ya bêtehemul, biryardar û biisrar, kêliyên herî bêhêvî jî vediguherand hêviyeke wêrek, û kêliyên herî rawestiyayî jî vediguherand çalakiyeke bi coş.

Ji Xançepeka li Amedê heta qada Kadifekaleyê ya li Îzmîrê, deng, ruh û kiryarên Mazlum di her kolanê de amade ne. Wî zordestî û dîroka xwînî ya dijmin pir bi başî dizanî, ji Şêx Seîd heta Seyîd Riza, ji Elîşer heta Musa Anter, ji Mereşê heta Cizîra Botan, û ji Dêrsimê heta Sêwasê.

Zordestiya zordar û serhildana Mazlum, ruhê wî yê têkneçûyî hebû. Wî xweza û reftara xwe ya bêsir ji Kemal Pîr, heybetiya xwe ji Mahsum Korkmaz, û zanyariya xwe ji Mazlum Dogan wergirtibû. Ew zarokê rastiyê bû-ango yê partiye, Mazlumê me bû.

Mazlum bêhejmar gelek caran hat girtin û rastî şkenceyê hat. Wî li ber şkenceyê tehemul kir heta ku hestiyên wî şikestin. Wî ne sirên xwe eşkere kirin, ne jî ramanên xwe, û kenê li ser rûyê wî tu carî ji holê ranebû. Her tiştê ku wî û navê wî pênase dikir, bi tevahî jiya.

Dema ku di Girtîgeha Amedê de wekî beşek ji Doza Sereke ya KCKê girtî bû, ew di nav wan kesan de bû ku ji bo şikandina tecrîda li ser Serok Apo ku hatibû ferzkirin, tevlî rojiya birçîbûnê bû. Gultan Kışanak ku wê demê Hevseroka BDPê bû, xwest ku nameyeke Mazlum ku ji parlamentoyê re nivîsîbû, li ber mîkrofona parlamentoyê bixwîne. Lê wê nikaribû vê yekê bike, ji ber ku bihestane girî bû, nikaribû bixwenda.

Kesên ku jiyana Mazlum, a ku di ber bay û bahozên çarenûsê re derbas bûbû, nas dikirin, ji ber mezinahiya berxwedana wî bi hesteke ku nayê ravekirin ketibûn bin bandorê.

Mazlum Tekdag 30 salên xwe yên 37 salî di têkoşîna şoreşgerî de derbas kir. Tiştek hebû ku her kesê ku wî nas dikir, pê re ketibû têkiliyê, ew dîtibû û bihîstibû, an jî li çavên wî nihêrîbû, dizanibû: bedewiya şoreşê di çavên bi ken ên Mazlum de bû.

Bi hezaran heval, hogir, nas û hezkiriyên wî yên ku şanaziya naskirina wî kiribûn, Mazlum ji ber çavên wî yên her dem bi ken û ji ber kenê li ser rûyê wî bi bîr tînin. Di jiyaneke ku dikaribû bi dehan romanan dagir bike de, wî tu carî kelecan û coşa doza şoreşgerî winda nekir. Wî hevaltî û hogirî bi awayekî bêkêmasî jiya.

Heger hevalek nexweş bûya an serê wî biêşiya, ew ê bi lez û bez diçû cem wî û hewl dida ku êş, xemgînî an jî derdên wî sivik bike. Wî dê bi kenê xwe, baweriya xwe, hişmendiya xwe û biisrara xwe ya di jiyanê de, hevalekî ku moralê wî daketibû, di tengasiyê de bû an bi zehmetiyan re rû bi rû mabû, bilind bikira. Di hebûna wî de, mirov rastî baweriyeke mezin û kelecaneke mezin dihat.

Ew bi sernav, helwest û hebûnên madî ve ne girêdayî bû; wî soza dilsoziyê nedida, ne jî xwe tewand ji bo tiştên wiha. Wî tu carî li ser şêwaza xwe ya meşê tawîz nedida. Zimanê dest, mil û lingên wî yê mirovekî ji Amedê bû. Te dikaribû ji hezar metre dûrî ve fêm bikira ku xortekî ji Amedê dihat; navê wî Mazlum bû…

Ew bi kûrahî heyranê helbest, wêje û bi taybetî jî felsefeyê bû. Bi perspektîfa xwe ya bêhempa, wî her tim dixwend, lêkolîn dikir, nîqaş dikir û xwe pêş dixist. “Civaknasiya Azadiyê” ya Serok Apo bingeha jiyana wî ya bîrdozî bû. Wî di warên ekolojî, bajarîbûn, jiyana komunal û modernîteya kapîtalîst de pêşketineke berbiçav bi xwe re çêkiribû. Helbest di bingeha cîhana wî de hebû. Ahmet Tellî û Hasan Huseyîn Korkmazgîl helbestvanên wî yên hezkirî bûn. Kengî derfet jê re çêdibû, wî bi wî dengê xwe yê xweşik û ji dil helbest ji hevalên xwe re digotin, û ew kûr di dil de dihejandin.

Mazlum, rûyê wî li çiyayan bû…

Tu dikarî bîrdoziyekê an jî ramanekê baş şirove bikî. Her wiha tu dikarî wê baş bînî ziman. Lê jiyana bîrdozî an jî jiyana ramanekê, peywira şoreşgeran e. Mazlum mînaka herî baş a vê yekê bû. Jiyana bîrdozî û helwesta bîrdozî taybetmendiyên bingehîn ên kadroyên şoreşger ên Kurdistanê û Tevgera Azadiya Kurdistanê ne. Li pişt vê helwestê evîn û kenek heye. Mazlum yek ji mînakên herî baş ên vê şêwaza jiyanê ye.

Dema ku dewleta Tirk di çarçoveya şerê qirêj de bi kiryarên hovane, komkujî û jenosîdê bajarên li Kurdistanê wêran dikir, Mazlum rûyê xwe da çiyayên ku wî herdem hesreta wan dikir. Mazlum di êrîşa ku di 1ê Cotmeha 2019an de ji aliyê balafirên şer ên Tirkiyeyê ve li ser Herêmên Parastina Medyayê hat kirin de şehîd ket. Mazlum ji êrîşa destpêkê ya li ser wesayîtê sax filitî, lê red kir ku hevalên xwe li pey xwe bihêle. Tê gotin ku ew di êrîşeke duyemîn de, dema ku hewl dida wan ji wesayîtê derxîne, şehîd ket. Şehîd Mazlum tevahiya jiyana xwe di wê kêliyê de da.

Mazlum bi xwe ew çîroka bi kelecan, bi rûmet, berxwedêr û bi biryardarî nivîsand ku dê ji nifşekî heta nifşekî din bê veguhestin û ji zarokên Kurdistanê re bê gotin. Helbesta Hasan Huseyîn a bi navê “Rêwî”, ya ku tu carî ji ser lêvên wî venediqetiya, vê çîroka çûyînê kurt dike…

“Ez dibînim ku tu bi kelecan î, dixwazî di zûtirîn dem de bigihîjî wir.

Tu tengezar î, bêaram î, bêhnçikiyayî,

wek kevanekê kişiyayî, ey rêwî,

çi xweş e kelecana te, çi xweş e hêrsa te.

Silav ji te re, rêz ji te re, ey rêwî…”   

Hevalên wî yên Têkoşînê