Dardekerdişî ra ver bi muzakereyî 

Na seserre de hîrê şexsîyetê kurd ê tarîxî, seyrê tarîxê kurdan bedilna û dima ra zî nameyê  înan ser tarîx ame nuştene. Nînan ra yew Şêx Seîd, yew Seyîd Riza, yew zî Abdullah Ocalan bi. Nameyê înan hem bi serewedaritişê kurdan de hem zî bi muzakere de ameybi vatene.  Rayberîya înan şarê xo ser motîvasyonêko herikbar û xoverdayîşêko serek viraşto.  

Şêx Seîd herêma xo de keyeyê şêxan ra amebi, bazirganîye zî kerdêne, mabênê miletê xo de zaf qîymet ameyêne dayene. Înan ra vêşêr hem karaktero welatperwer hem zî karaktero polîtîk bi. Wextê xo de endamîya Hereketê Azadî (Komîteya Azadîya Kurdîstanî) de rol girewtibi.  Hem bi rayberîya dînî hem sîvîle hem zî dima ra zî eskerî ameyêne vînayene. Serewedaritişê Hereketê Azadî ra pey rolê Şêx Seîd zaf zêde bi.

No serewedaritiş bi nameyê ey ame pênaskerdene. Goreyê wextê xo de heta eskerî, sîvîl, dîplomasî de rolê ey serek bi. Eşîranê kurdan ser tesîrê ey zaf est bi. Eşîrê tayê elewîyan ra bigîrî heta eşîrê Gimgim, Xinûs, Gêxî ra semedê îttîfaqî mektubî erşawitbî. Dewaya ey dewaya şerefê mîlyonan, pawitişê heqîqetî bi. Wexto ke warê Berê Koyî(Amed) de semedê ey û 46 embazê ey ra darî ameyî ronayene. Ne kendir ey tersna ne zî celad. Ne çok rona ne zî efê xo waşt. Vateyê xo yê pêynî de herçiqas no vate qeydeyê ci çinî bo zî fek bi fek ra heta nika bi heqîqetîya xo de her kesî dawetê nê helwestê xoverdayîşî kerd. ‘Peynîya emrê mi ame. Mi xo semedê şarê xo feda kerd la ez qet poşman nîya. Wexto ke ameyox de eke tornê ma, ma rê nêşermîyê o ma rê bes o’

Na qala ey helbet semedê ma heme kurdan, çar hetan ra zî bingeyîya têkoşînê kurdan de tesîrêko pîl viraşto. Amedî ra heta Silêmanî, Agirî ra heta Amudê derûdorê na damare ra kurd waştişê azadîya şarê xo ra fek veranêdayî, bi îtîrazê xo hertim xo ver dayî.

Na damare warê  Berê Koyî ra resaye Warê Genimî. Uca de zî semedê şarê kurd bi îtîrazêko newe ame kerdene. Bi rayberîya Seyîd Riza serewedaritişê Dêrsimî, eşîrê Dêrsimî  vetişê qanûnê Tuncelî ra pey kom bîyî. No qanûn semedê  înan qebulkerdişê fermanî bi. Nê qanûnî ra pey Seyîd Riza, axa û seyîdan ard têhet. Zano ke eke na vernîya fermanî nêyera girewtene terteleyêko pîl herêma Dêrsimî de biqewîmîyo. Dima ra Cemîyetê Miletan, Fransa û îngilizîstanî ra mektubî erşawitî. Seyîd Riza bi tena ey ney, serekê dewlete reyde têkilîya xo rona. La çi heyf ke nê temasê ey ra pey dewleta kovîye bi îxanet cewabê ey da.

Seyîd Rizayî helbet îxanetê teber û ê zere zî baş zanaybi. Wexto ke Warê Genimî de ame dardekerdene o zî sey Şêx Seid çok nêrona, bi şerefê miletê xo nêard war û ef zî nêwaşt.

‘Ez zure û hîleyanê şima ra ver nêeşkaya sare biancî. No mi rê bi derd. La mi zî verê şima de çok nêrona no zî wa şima ra bibo derd’

Vatişê ey tena goşan de ney hişê kurdan de xeta bêteslîmîyet û xoverdayîşî ano verê çimanê her kesî.

Dima ra erdê Kurdîstanî de 50 serran de erd û asmên zereyê xo de nalayêne, hêrsê înan zereyê înan de nêvindetêne/nêsetirnayêne, hewnê înan nêameyêne. Birîna înan tole nêgirewtêne. Lorika kokiman de Terteleyê Dêrsimî û birîna Feratî ameyêne vatene. Hesrê şaran zereyê kefê çeman de vîndî bîye.

Nê dej û qîrênî semedê kurdan bîye sebebê xoverdayîşêkê neweyî. Nê serewedaritişî bala çar hetê kurdan û dinya ant. 

Şêx Seîd û Seyît Rizayî ra pey rayberîya Abdullah  Ocalanî bi vateyê ey o rast ‘Kurdîstan  kolonî yo’ heme kurdan lerzna.  O û hereketê ey Hereketê Azadî hemverê axa, şêx, beg û serdestan vindertî. Têduştîye semedê xo tena ney semedê heme şaran waştêne. Bi rayberîya  Abdullah Ocalanî de no serewedaritiş ame pênaskerdene. Hereketê Azadî mabênê kurdan de elewî, sunî, êzîdî, zaza/kirmanc, kurmanc yewbînan ra cîya nêdî û înan heme dormeyê masayêk de înan nasnameyeko kolektîf û neteweyî ser de ard yew ca. 

Uca ra pey Çemê Mûnzûrî kefê xo da kelecanê şorişgêran.  

Zaf nêşi herinda lorikan, deyîrî girewtî. Herinda nalayîşî tilîlî girewtî, herinda ters cesaret, herinda hesûdîye heskerdiş girewt.

Çemê Feratî rengê ci sûrî ra bedilîya bi spî. Koyê Dêrsim û Çemê Feratî yewbînan verare kerd û piştî dayî yewbînan.

Cinî-camêrd, kokim û domanan Newroze de destê yewbînan girewtî, bi deyîra ‘Kîne em, Kurd in em’ gowendî girewtî.  Şarê kurd, şorişgêrê nê şarî ra hêz girewtî û şa bîyî.  Hereket, vera-vera şîyêne bînê hereketê neteweyî.

Na seserre de senî têkoşînê kurdan pîl bi dişmenê kurdan zî zêde bîyî. Dewletanê hegemonîkan çar hetan ra hêrişê na damare kerd. Wexto ke birêz Ocalan ame tewqîfkerdene bi vateyê ey ‘Na komploya mîyanneteweyî ya, mi bi rolê xo na komplo, şer û dafike puç kerd ’.

Ma na seserre de vînenî ke serewedaritişê kurdan ra pey qirkerdiş, surgun, koçkerdiş, teda, tewqîfkerdiş  timûtim kêmî nêbîyo.

1999î ra pey zî helbet têkoşînê kurdan hişmendîya înan, rêxistînîya înan zî zêde kerde. Seba ke no hereket ne amancê xo ra ne zî serekê xo ra fek veradayo.

Uca ra pey rayberîya birêz Ocalanî tena bi rayberîya hereketê ey ney, bi ‘Rayberê şarê kurd’ ame vatene. Dima ra semedê îttîfaqê kurdan zî paradîgmaya konfederalîzmî semedê rojhilatê mîyanênî modelêko demokratîk ame qebulkerdene.

No model, deklerasyonê 27ê sibate ra pey eşkera kerd ke tîya ra pey bêşîdet hereketê azadî xo rêxistinkerdiş bikero û sîyaseto demokratîk reyde xo awan bikero.

Bi vateyê ey ‘Ma meseleyê kurd û îsyanan dardekerdişî ra ard masa.’ Roniştişê na masa helbet wina rehet nêbi esaretê 27 serrî, bi tecrîd û teda.

Nika ma qebul bikerî ke semedê kurdan dardekerdiş ney nika masayêk ameyo ronayene. Ma heme zanî ke nika lingêka na masa de Seyîd Riza, lingêk de Şêx Seîd, lingêk de erjê kurdan lingêk de zî Abdullah  Ocalan est o.

Nika roje bi roje awankerdişê ‘Komelo demokratîk’ o.