Tarîxê xoverdayîş û îxanetî: Qetilkerdişê Elîşêr û Zarîfeye
Menga temuze, vîrê kurdan de yew birîna xorî ya. 9ê Temmuza 1937î de xoverdayoxanê Qoçgîrî û Dêrsimî, roşnvîr û şaîr Elîşêr û embaza ey Zarîfe bi destê îxanetî ameyî qetilkerdiş. No serebûto xemgîn, tarîxê ma yê sîyasî û kulturî de yew vînîkerdişo pîl o.
Aşma temuze, vîrê komelkî û tarîxê kurdan de sey aşma xoverdayîş û trajêdîyan yena pênaskerdiş. Nê rojan ra yewê tewr girîngan ra zî 9ê Temmuza 1937î ya. Na roje, tarîxê roşnvîrîya kurdan û xoverdayîşî de di nameyê sembolî, Elîşêr û embaza ey Zarîfe ameyî qetilkerdiş.
Elîşêr û Zarîfe her di xoverdayîşanê Qoçgîrî û Dêrsimî de bi mezg û zerrîya xo cayêko pîl girewt. Elîşêr, eynî wext de Komela Tealîya Kurdîstanî de zî cagirewtox, yew roşnvîro namdar, şaîr û dîplomat bi. Ziwanê xo yê dayîke, kirmanckî û kurmancî ra teber; o ziwananê tirkî, erebî û farisî zî zaf weş zanayêne. Bi şîîranê xo û dehayê xo yê sîyasî ey şar rêxistin kerdêne. Elîşêr, 9ê Temmuza 1937î de, o wexto ke Harekâtê Dêrsimî bi heme girîngîya xo domîyayêne, xoverdayoxan ra yew bi ke xo qet teslîmê dewlete nêkerd. Labelê o, yew pêkewtişê vera hêzanê dewlete de nê, bi îxanetê kirveyê xo Zeynelî ra ame kiştene. Zeynelî, Elîşêr û Zarîfe şikefta ke ê tede rakewtibî de, bi yew bêbextîya pîl qetil kerdî.
No qetilkerdiş, qey tarîxê ma tenya yew vînîkerdişo sîyasî nêbi, eynî wext de edebîyatê kurdan û kulturê ziwanê fekî yê kirmanckî û kurmancî rê zî yew birîna bêderman akerd. Şîîrê ke ey bi xo nuştî û lawikê ke dima qey ey ser o ameyî vatene, mîrasê kulturê kurdan de sey tewr erjayeyê eseraneyê edebîyan yenê hesibnayene. Vateyê ey û qehremanîya Zarîfeye, ewro zî ziwanê dengbêjan de, şîîran de û deyîran de weşîya xo ramenê. Ê, ne tenya şerkerdoxî bîyî, eynî wext de parêzgerê xurtî yê ziwan û kulturî zî bîyî. Coka qetilkerdişê înan, darbeyêka pîl a ke sîyaset û kulturê ma rê ameya pirodayene.
Na qesda tarîxî, tenya yew hefteyê şînî nîyo; a eynî wext de îtîraza ke organîzasyonanê sey Azadî û Xoybûnî ra vejîyaya û bi serran dima, xoverdayîşê Zîndanê Amedî yê 14ê Temmuza 1982yî ra resaya xoverdayîş û sîyasetanê nûjenan rê senî bîyê yew pîrdêko tarîxî, wina raşanena çiman ver. Xeta xoverdayîşî ya ke bi Elîşêr û Zarîfeye dest pêkerde, nika bi yewna rûhê sîyasî dewam kena û no mîraso sîyasî tewr tarîyîya xo ra ronîyayo. Têkoşînê Elîşêr û Zarîfeye, mîyanê tarîxê ma de çirey nêno vîrakerdene.
