Tarîxê şaran de di rojê girdê xoverdayîşî: 1ê Tebaxe 1920 û 1ê Tebaxe 1944
Tarîxê merdimîye de tayê rojî estê ke, seba azadî û rûmetê şaranê bindestan zey yew sembolê Xoverdayîşî nusiyayê. 1ê Tebaxe de di hewayê ciyayî de, labelê bi heman ruhê azadîye di serehewanayîşê girdî dest ci kerd: Hindistan de xoverdayîşo sivil û bêçek ê Mahatma Gandhîyî û Polonya de serehewanayîşê şarê Warşova yê vera faşîzmê Nazîyan. Nê di serebûtî, musnenê ma ke şarê bindestî seba qederê xo bi boykot û bêîteatî, ra ra zî bi canfedaîye çimê xo qet nêtersnenê.
Tarîx, têna serebûtê ke estenê û qediyenê ra nêviraziyeno; tarîx heman wext de hafizaya şaran û qanûnê xoverdayîşî yo. Şarê ke binê zordestî û kolonîyalîzmî de cuyenê, seba ke kamcîye û estbîyayîşê xo bipawê, her wext rayîrê xoverdayîşî geyrayê. Na raşteye de, roja 1ê Tebaxe de di serdemê ciyayî û di cografyayê ciyayî de di serebûtê girdî qewimîyayî. Yew Hindistan de bi hawayêko bêsivilîtaîtîye, yew zî Polonya de vera zulmê faşîzmî bi çeke û fedaîyênî ame meydan.
1ê Tebaxe 1920: Hindistan de Têgêrayîşê "Pêra Nêguretişî" (Non-Cooperation)
Serranê 1900an de Hindistan binê îşgal û zordestîya Împeratorîya İngilîzan de bi. Şarê Hindistanî hem cihetê aborî ra hem zî cihetê siyasî ra ameyêne çewsnayîş. Na rewşe de Mahatma Gandhî, vera çewsrêzî û sistemê emperyalîstî de yew felsefeya neweye arde roje: Ahimsa (bêtundî / bêsilahîya mutlaq) û Satyagraha (xîretê raşteye).
1ê Tebaxe 1920 de, bi serkeşîya Gandhîyî de "Têgêrayîşê Pêra Nêguretişî" dest ci kerd. No têgêrayîş, tarîxê emperyalizmî de yew game averberdişê tewr girdan ra yew bi. Çunke Gandhîyî şarê xo ra waşt ke:
-Wendegehan û mehkemeyanê îngilîzan boykot bikerê,
-Kincan û malê ke kargehanê îngilîzan ra yenê, nêgirê û kar nêarê,
-Sîyaset û daîreyanê dewleta koloniyaliste de nêgureyê (kar nêkerê).
No xoverdayîşo sivil, musna dinya ke yew şar biwazo, bê kuç û bê çekan zî şikeno yew împeratoriya tewr girde raqilno û fek pêra biverado. Bi milyonan merdimî pizeyê ney boykotî de ca grewt û zîhnîyetê bindestîye koka xo ra hedî hedî çerxiya. Gandhîyî musna ke hêzo tewr gird, ne çekê modernî yê, ne zî arteşê emperyalistî yê; hêzo tewr gird, yewîyeya şarî û xoverdayîşo meşrû yo.
1ê Tebaxe 1944: Serehewanayîşê Warşova û çimvêşanê faşîzmî
Dinyaya ke 1940an de binê adirê Şerê Dinyayo Diyine de vêşayêne, şahîdîyê yewna trajedî û lehengîyeya girde kerd. Polonya, binê îşgalê faşîzmê Nazîyan de bi. Şarê Polonya û bilxasa şarê paytext Warşova, zulme Artêşa Hîtlerî bin de her roje bedelê giranî dayêne.
1ê Tebaxe 1944 de, saete tam 17:00 de (bi nameyê Saeta W'yî - W Hour), Serehewanayîşê Warşova (Warsaw Uprising) dest ci kerd. Artêşa Kesogî (Armia Krajowa) û şarê Warşova yê sivili, seba ke sûka xo û rûmetê xo îşgalcîyanê faşîstan ra bixelesnê, adirê xoverdayîşî taw da.
No serehewanayîş, wextê şerî de tewr gird serehewanayîşê binê erdî bi. Şarê Warşova, bi çekanê taynan û bi kêmûkasêni, vera tank û teyaranê Nazîyan de 63 rojî xover da. Game bi game, kuçe bi kuçe sûka xo pawitê. Çiyêko tewr trajîk no bi ke, Artêşa Sûrîye ya Yewiya Sovyetî (SSCB) dorê Warşova de bîye, labelê seba hesabanê sîyasîyî nêvêrde paştî bido şarê Warşova.
Serehewanayîş de nezdî 200.000 merdimî sivili şehîd biyî û sûka Warşova hetê Nazîyan ra zey xeliyek ame vêşnayîş û xirabkerdiş. Labelê na trajedîya girde, qet nêşika rûmetê xoverdayîşî çin bikero. Serehewanayîşê Warşova, tarîxê merdimîye de vera faşîzmî de zey sembelê qerardarîye û waştişê azadîye mend.
Bedel û Azadî
Hem xoverdayîşê Gandhîyî yê 1ê Tebaxe 1920î, hem zî serehewanayîşê Warşova yê 1ê Tebaxe 1944î, di metodanê ciyayan ra yew meqsed musnenê ma: Azadî bêbedel nêbena.
Hindistan de şarî bi bêiteatiyêka sivile û rûmetê xo çengeyê emperyalizmî şikna; Polonya de zî merdiman vera zulmê tewr wehşî de canê xo kerd feda ke estbîyayîşê xo yê neteweyî bipawê. No di serebûtî musnenê ke; şarê bindestî seba qederê xo tayînkerdişî, tarîx de her tim estê û do bimanê.
