Sembolê xoverdayîşî: Ernesto "Che" Guevara

Tarîxê xoverdayîşanê dinya û têgêrayîşanê antî-emperyalîstan de 8ê Teşrîna Verêne, roja tepiştişê şoreşgerê namdarî Ernesto "Che" Guevarayî ya. O yo ke 8ê Teşrîna Verêne 1967 de Bolîvya de birîndar kewt destê artêşî, rojêk dima ame qetilkerdene û bi nê hawayî bi sembolêkê bêmergî yê şaranê bindestan.

•
1 deqe xwendin
Sembolê xoverdayîşî: Ernesto "Che" Guevara

Seba têgêrayîşanê çepgîran û têkoşînê antî-emperyalîstî yê seranserê dinya, 8ê Teşrîna Verêne rojêka zaf muhîm a. Na roje, tarîxê şaranê bindestan de bi nameyê şoreşgerê Marksîstî yê Arjantinjî Ernesto "Che" Guevarayî ameya nuştene. Che Guevara, 8ê Teşrîna Verêne 1967 de koyanê Bolîvya de, wexto ke vera dîktatorîye û emperyalîzmî şer kerdêne, netîceya yew pênêşîyayîşî de birîndar bi û kewt destê Artêşê Bolîvya. Xoverdayîşê ey ê koyan, nê teyna xelisnayîşê yew welatî, eynî wext de xelisnayîşê heme şaranê binê zulmî armanc kerdêne.

Gerîlayo sembolîk

Verêna ke şêro Bolîvya, Che Guevara Şoreşê Kuba de yew rolo tarîxî kay kerdbi. Ey û Fîdel Castroyî pîya, dîktatorîya Batîstayî rijnabî û Kuba de hukmatêko şarpawit awan kerdbi. La seba Cheyî, têkoşîn teyna bi Kuba nêqedîyayêne. Dîqetê ey tim û tim serê welatanê bînan ê Amerîkaya Latîne û Asya, Afrîka de bi. Fikrê ey o bi ke, nê welatî yewbînan rê paştî bidê, vera sîstemê emperyalîstî yê bîyaniyan şer bikerê. Bi nê fîkrî, o dest ra ca ra wezîfeyanê xo yê fermîyan ê Kuba verda û zey yew gerîlayo sembolîk şî Bolîvya.

Tarîx de pûç vejîyayî

Tepiştişê Cheyî dewa La Higuera de nê teyna seba Bolîvya, seba heme dinya bi xeberekê pîl û xemgîn. O, bi desan embazanê xo yê şoreşgeran reyde, seba xelisnayîşê şarê karker û feqîrî kewtbi nê rayîrî. La dewleta Bolîvya bi paştdayîş û agadarîya sîxuranê CIA’yî, operasyonêko gird û bêmerhemet kerd. Dima ke Che 8ê Teşrîna Verêne de ame tepiştene, teyna rojêk dima, yanî 9ê Teşrîna Verêne de bê mehkeme û bê tu qaydeyanê huquqî, bi fermanê serdestan ame qetilkerdene. Hêzanê emperyalîstan waşt ke bi kiştişê ey, fîkrê şoreşî zî bikişê û hesretê azadîye yê şaranê bindestan bi temamî çin bikerê. La nê hesêbê înan, tarîx de zaf pûç vejîyayî.

Weşîya xo ya şexsî ra fek verda

Mergî o nêkişt, bilakîs o kerd bi "şehîd"êko qehreman û sembolêkê gerdûnî yê nêmergî. O wext ra nata, rîyê Cheyî, şapqaya ey a stêrkine, qiseyê ey û tewirê ey ê xoverdayîşî, seranserê dinya de bîyî îlhamek pîl û hêvîyêka gird. Têgêrayîşê wendekaran yê serra 1968î ra heta ewro, xebatkarî, karkerî, feqîrî û heme çînê bindestî, wayîrê vîrameyîşê ey vejîyayî. Nameyê Cheyî, bi serhewanayîş û heqanê merdiman, bi edalet û azadîye qebul bi. Çimkî o, cuye û weşîya xo ya şexsî verda, nêweşîya xo ya astimî rê nêewnîya, şî koyan û seba azadîya şaranê bînan canê xo da. Na fedakarîya pîl, ey kerd bi efsaneyêk ke sînoranê deman ra vîyareno.

Ewro zî, her serre 8 û 9ê Teşrîna Verêne de, xeylêk cayanê dinya de, zankoyan de, kuçeyan de û meydanan de aktîvîteyê vîrardişî yenê viraştene. Merdimî vejîyenê kuçeyan, deyîranê şoreşî vanê, fotografanê Cheyî berz kenê û sozê xoverdayîş û azadîye danê. 8ê Teşrîna Verêne, nê teyna roja tepiştişî û mergî ya, eynî wext de roja anayîşê vîrî ya ke; emperyalîzm û sîstemê kapîtalîstî çiqas zalim û hêzdar benê wa bibê, vîr û îradeyê merdimanê azadîwazan qet nêşikîyeno. Vateyê ey o tewr namdar, "Heta serkewtiş, tim û tim!" ewro sey slogana heme bindestan, koyan ra vîyarto û mîyanê bajaran de bîyo ziwan. Che, weşîya xo de sey şoreşgerêk ciwîya û mergê xo dima zî bîyo fikrêko ke zerrîya mîlyonan de nika zî bi heman germî ciwîyeno.