Rojbîyayîşê to pîroz bo têkoşerê aştîye û heqanê merdiman: Orhan Dogan
Orhan Dogan, tarîxê sîyasetê kurdan de nameyêko bêmerg o. O bîyîş ra heta mergê xo seba heq û aştîye têkoşîn da û bi nê tewirê xo zerrîya şarê xo de text viraşt. Têkoşînê ey yê zîndanî û teberî, ewro zî sîyasetê ma rê rayîr ramojneno. Orhan Dogan 25ê Temuza 1955î de maya xo ra bîyo.
Orhan Dogan, 25ê Temuza 1955î de qezaya Mêrdînî Kerboran de ameyo dinya. O lajê memurêkê/karmendêkê dewlete bi, coka wextê domanîya ey xeylê şaristananê cîya-cîyayan de derbaz bîyê. Perwerdeyê xo yê verên û mîyanên nê şaristanan de wend. Dima ra, Zanîngehê Enqere de Fakulteya Huqûqî qedîna.
Bado ke wendegeh qedîna, qezaya Şirnexî Cizîre de dest bi avûkatîye kerd. O wext, Cizîre bîbî merkezê têkoşîn û sîyasetê kurdan. Orhan Dogan zî nê têkoşînî de bi zanayîş û cesaretê xo cayê xo girewt. O bi nasnameyê xo yê huqûqnasîye, vera binpaykerdişê heqanê merdiman de, bi taybetî wextê failî meçhulan û veşnayîşê dewan de tim xover da û heqê şarê xo pawit.
Serra 1991î de, o lîsteya SHP’yî ra seba Şirnexî sey wekîl weçînîya û kewt Meclîsê Tirkîya (TBMM). La sîyasetê ê wextî seba kurdan xeylê sert û bi zext bi. Kurdî û sîyasetmedarê kurdan tim raştê hêrişan ameyêne. Orhan Dogan û embazê ey yê sîyasetî, dima ra partîya HEP û DEP de xebata xo ya sîyasîye domnayê. Tarîx 2ê Adara 1994î de yew serebûto xedar û tarî qewimîya.
Orhan Dogan û embazê ey yê wekîlî, binê quweta dewlete de heqê înan yê wekîlîye ameyî betalkerdene û daxilkerdene. Hema berê Meclîsî de, verê çimanê heme dinya de, polîsan o yexeyê ci ra girewt û bi zor destbend kerd. No resimo ke wina yexeyê ey ra kişîyayo û ameyo destbendkerdene, tarîxê sîyasetê Tirkîya û têkoşînê kurdan de bîyo sembolê zextî û nêheqîye.
Doganî û embazanê ci yê wekîlan tewr tay 10 serrî zîndan de mendî. O heta serra 2004î zîndanê Enqere de tepişte mend. Zîndan ra dima zî Orhan Doganî qet fek sîyaset û têkoşînî ra nêverda. O bi xebata aştîye, wayûbirayîye û çareserkerdişê meseleya kurdan bi rayîrê demokratîkî, têkoşînê xo dewam kerd. Vengê ey, tim vengê aştîye û dîyalogî bi. O qet nêkewt bêhêvîyîye, hertim va "Aştîye do ma bida xelisnayene". 2007 de, qezaya Agirî Bazîd de yew mîhrîcanê kulturî de wexto ke şarî rê qisey kerdêne, krîzê zerrî (qelbî) derbaz kerd. O wedarîya nêweşxane û 29ê Hezîrana 2007î de şîyo heqîya xo.
Orhan Dogan, ewro zî bawerîya aştîye û têkoşînê heqdarî yê şarê kurdî de cayêkê pîlî de yeno vîrardene. Mergê ey ra dima zî vateyê ey, tewirê ey yê xoverdarîye û nêzdîbîyayîşê ey yê huqûqî, neslanê neweyan rê beno ronahîye. O hertim mîyanê qehremananê sîyasetê aştîye de do biciwîyo û qet nêro vîrakerdene.
