Qetlîamê Vartinîsî: Yew dejo bêderman û bêadaletîya sîstematîkî
3ê Teşrîna Verêne 1993 de, dewa Vartinîsî ya qezaya Xaskoyî ya Mûşî de, 7ê ci domanî, 9 endamê keyeyê Ogutî ameyî vêşnayene. Qetlîamê Vartinîsî, rîyê bêcezatîye û bêhuqûqîye ra ewro zî zerrîya ma de yew birîna xorîn a û sîmgeyêkê bêedaletî yo.
Serrê 1990î, tarîxê kurdan de sey serrê dej, qetlîam, vêşnayîşê dewan û koçberîye yenê zanayene. Nê serran de bi hezaran dewî ameyî vêşnayene, bi hezaran merdimî ameyî kiştene û kerdî vîndî. Nê qetlîamanê giran ra yew zî Qetlîamê Vartinîsî yo. Qetlîam, 3ê Teşrîna Verêne ya serra 1993yî de dewa Vartinîsî ya qezaya Xaskoyî ya Mûşî de ame kerdene. Qetlîam ra raver, 2ê Teşrîna Verêne de nezdîyê dewe de yew pêkewtiş vejîya û yew leşker merd. Na bîyere ser o, quwetê asayîşî ameyî dewe û şarê dewe rê heqaret kerd û ê tehdît kerdî. Yew fermandarî ewnîya rîyê şarî ra û va ke "Ez ê şima pêroyîyan û na dewe biveşna" û dima ra dewe ra vejîya.
Nêverda ke dewjijî şirê dewarê înan
Roja bîne, 3ê Teşrîna Verêne de saetanê şewî de eskeran be wesayîtanê zirxinan dewe eşt. Eskeran panzêran ra dewe gulebaran kerde û dima ra banê dewijan kerdî adirî ver. Xeylê banî ameyî vêşnayene, la tewr dejê pîlî keyeyê Ogutî de ame cîyakerdene. Banê Nasir û Eşref Ogutî ameyo girewtene û adir dîya ci. Nasir û Eşref, pîya bi 7 domananê xo yê qijan (tewr qijê înan hîrê serre, tewr pîlê înan zî des û çehar serre bi) mîyanê adirî de ameyî vêşnayene û merdî. Na qewmîyayîşo xofnayin de, tenya kêna înan Aysel Ogute xelisîyaye, çunke a şewe a keyeyê xalê xo de bîye. Merdimî eşnawitêne ke domanî mîyanê adirî de qîrênê, la eskeran qet nêverda ke dewijî şirê hewarê înan û adirî hewna bikerê.
Bêceza mend
Eke ma ewnîyenê rengê nê qetlîamî yê ewroyî ra, ma vînenê ke no qetlîam mîyanê sîstemê bêcezatîye de ame vînîkerdene. Aysel Ogute seba ke qatilê keyeyê xo bêrê muhakemekerdene, bi serran têkoşîn kerd. Destpêk de, dewlete bi yew rapora sexte va "PKK’yî banî vêşnayî" û dosya girewte. La dima ra, bi hewldayîşê avukatan, bi serran dima dewa newe ra abîyê. Fermandarê qereqolî yê a roje, Bulent Karaoglu sey berpirsîyarê nê qetlîamî ame dîyene. Derheqê ci de qerarê tepiştişî ame dayene, la no qatil qet nêame tepiştene û ame remnayene. Serran ra dima, serra 2023yî de, seba ke 30 serrî vîyartî, mehkeme qerarê "demvîyarteyî" da û dewa qefilnayê. Cînayetê 9 merdiman bêceza mend.
Zerrîya ma de vêşeno
Qetlîamê Vartinîsî, nika wicdanê komelî de sey sîmgeyê bêhuqûqîye yeno dîyene. Vêşnayîşê 7 domananê bêsucan û pî-dayîka înan, her çiqas mehkemeyanê dewlete de ceza nêgirewt zî, mehkemeya wicdanê şarî de bi tewr giranîye ameyo mehkûmkerdene. Ewro zî nameyê Vartinîsî semedê ma ne tenya yew bîyera tarîxî ya; ê dejê ke nêameyî derman kerdene, yew qîrêna bêadaletîye û waştişê heqîqetî yo. Na dosyaya ke ameye qefilnayene, nîşan dana ke sîstemê bêcezatîye senî birînanê komelî hîna xorîn keno. Qetliamê Vartinîsî, dejêko qet nêkeweno vîrî û her tim zerrîya ma de vêşeno.
