Firat: Endîşeyê elewîyan ganî nêrê hemverê waştişanê şarê kurdan

Munaqeşeyê ke bi eşkerayîyanê Altan Tan û Kemal Ozkirazî dest pêkerd û bi çewtkerdişê eşkerayîyanê Rayber Apo û Hereketê Azadîye yê derheqê komelê elewîyan de dewam kerd, wazenê îdîaya ke Hereketê Azadîye vera elewîyan o, bidê şari ver. Bi "notanê dîyalogî" ke hetê Rayber Apo, Hereketê Azadîye û Heyetê Îmraliyî ra ameyî redkerdene û "beyannameyê roşnvîranê elewîyan" ke înan ra referans gêno, yeno waştene ke tansîyonêk bêro mojnayene. Ma nê munaqeşeyî Dedeyê Dergahê Garîp Dedeyî û wekîlê DEM Partî Celal Firatî reyde qisey kerdî.

Firatî vat ke rexnekerdişê elewîyan çîyêko bîn o, qerardayîşê ke kam elewî yo çîyêko bîn o: "Vateyê sey 'elewîtîya sîyasî', 'elewîtîya bê Elî' nuqtaya îtirazê min a eslî yê. Peymê elewîtîye çi ya, kam do bipeymo? Ziwanê Kemal Ozturkî yê derheqê elewîyanê ereban de hîna giran o: kes nêeşkeno komelêk bi temamî bi sûcanê ke îdîa beno wezîfedaranê îqtîdarêkê dewlete kerdî, mehkûm bikero û qetlkerdişê înan meşrû bikero. Hafizaya tarîxî ya elewîyan de Kerbela ra heta Koçgirî, Dêrsim, Mereş, Çorûm û Sêwas est ê; no komel bi ciwîyayîşî musayo ke ziwano ke komelêk bi temamî sûcdar keno, reseno kotî. No ziwan nêyeno qebulkerdene."

Firatî ard ziwan ke waştişê elewîyan ê laîkî, hemwelatîya seypê, statuyê huqûqî yê cemxaneyan û îtirazê dersanê dînî yê mecbûrîyan sîyaset nîyê, waştişê heqî yê; heqê komelêkê bawerîye waştiş, ey kêmî nêkeno. Ey vat ke heqê pênasekerdişê komelêk verê heme ê komelî yo: "Elewîtî senî ciwîyena, a ya. Cigêrayîş çîyêko bîn o, komelêk ra 'ti eslê xo de no yî' vatiş çîyêko bîn o. Wa elewîtî bêro qiseykerdene, la wa vateyê elewîyî bi heqîqetê xo a masa de bo."

Firatî derheqê beyannameyê "roşnvîranê elewîyan" de vat ke fikrê dormeyêkî ganî sey fikrê heme komelê elewîyan nêro pêşkêşkerdene, DEM Partî seba elewîyan partîya tewr akerde ya û se ra 90ê xebatanê ey derheqê elewîtîye de yê: "Dejê tarîxî yê elewîyan ganî nêrê kerdene cephaneyê munaqeşeyanê sîyasî yê rojaneyan. Endîşeyê elewîyan elbet ganî bêrê qiseykerdene, la bê ke bêrê hemverê waştişanê demokratîkan ê şarê kurdan. Heqê elewîyî û heqê kurdî vera yewbînan nîyê; heqî yewbînan kêmî nêkenê, zêde kenê."

Firatî vat ke elewî û kurdî eynî dewan de ciwîyayî, eynî meydanan de heq waşt, eynî hepisxaneyan de bedel da û beşêko muhîm ê elewîyanê Tirkîya xora elewîyê kurdan ê: "Qezenckerdişê heqanê demokratîkan ê şarê kurdan, sifreyê elewîyî ra tu çî kêmî nêkeno. Naskerdişê cemxaneyê elewîyî camîyê sunîyî ra zî tu çî kêmî nêkeno. Haştî tena bêvengbîyayîşê çekan nîya; eke peynîya prosesî de kurd xo biemnîyetêr hîs bikero, la elewî biterso, uca kêmanî est a. Ma do hafizaya xo bipawê, Mereş, Çorûm û Sêwasî xo vîr ra nêkerê, la a hafiza ra dişmenîyanê neweyan nêvejê. Elewî seyrkerdoxê na haştîye nîyê; awankerdişê Tirkîyaya demokratîke de elewî ganî wayîrê vateyî bê. Haştî tawîzo ke hetêk dano hetê bînî nîya, huqûqê welatêk o ke pîya yeno ciwîyayene."