Analîzo nîtel o Samerî yo Rojava û Sûrîye de entegrasyon
Cigêrayîşêko newe, platformê Xî (Twitter) de tewrbîyayîşê kurdan ê nê sîstemo sîyasî yê neweyî yê Sûrîyeyî, feshbîyayîşê Hêzanê Sûrîyeya Demokratîke (HSD) û nîqaşanê medyaya sosyale ser o yew analîzo nîtel kerd. Goreyê cigêrayîşî, kurdî nê prosesê entegrasyonî ra bi şertê perwerdeyê kurdkî, heqanê sîyasîyan û asayîşî hêvîdar ê, la heman wext de bi serebûtanê peyênan ê asayîşî qaygîdar ê zî.
No cigêrayîş, mabênê 22ê Tebaxe û 15ê Êlula 2026î de platformê Xî (Twitter) de babeta entegrasyonê kurdanê Rojava/Sûrîyeyî yê nê sîstemê dewleta Sûrîyeyî, feshbîyayîşê HSD’yî û sîstemo sîyasî yo newe ser o ameyo viraştene. Cigêrayîş de 175 parekerdîşê medyaya sosyale bi metodê analîzê nîtelî ameyî erjnayene. Parekerdîşî, ney teyna bi çîyanê ke ameyî vatene, heman wext de bi kam mana û hestanê sîyasîyan ameyî awankerdene, binê nê çerçeweyî de ameyî nîqaşkerdene.
Hîrê nêzdîbîyayîşê bingeyênî: "Hêvîya şertin"
Erjnayîşan ra gore, derheqê entegrasyonî de hîrê nêzdîbîyayîşê bingeyênî vejîyenî vernî. Nêzdîbîyayîşo pozîtîf, entegrasyonî sey qedîyayîşê şerî û awankerdîşê Sûrîyeya newîye vîneno. Nêzdîbîyayîşo şertin, teyna bi şertê garantîkerdîşê ziwan, kultur, temsîlîyetê sîyasî û mîsogerkerdîşê asayîşî nê prosesî qebul keno. Nêzdîbîyayîşo krîtîk zî, nê ravêrî sey tasfîyekerdîşê destkewteyan, xurtbîyayîşê dewleta merkezîye û xetereya asîmîlasyonî erjneno. Na yewe ra cigêrayîş de têgiho bingeyên yê analîtîkî sey "hêvîya şertin" yeno pênasekerdene.
Perwerdeyê kurdkî û asayîş
Rojanê serekeyî yê ravêrî de nîqaşî zafêrî feshbîyayîşê HSD’yî û entegrasyono leşkerî ser o bîyî. La nêmeyê êlule ra dima perwerdeyê bi kurdkî, heqê sîyasîyî, nasnameyê kulturî û asayîş bîyî babetê tewr muhîmî. Parekerdoxî wazenî ke kurdkî ney teyna sey qanûnî bêro naskerdene, ganî heyatê perwerdeyî û rojane de bi pratîk zî bêro şuxulnayene. Kurdkî; tewr zaf nasname, vîrardişê kulturî û ameyoxê neslan ra pîya yeno elaqedarkerdene.
Serebûtê kişîyayîşê Samî Şêxmûs Heso (Sîpan Hîznî) û serebûtê Zîndanê Kobanî, meseleya asayîşî kerd babetêka rojane. Nê serebûtan pirsê "Gelo dewlet eşkena asayîşê kurdan bipawo?" ard rojevi. Nê ravêrî de vîrardişê (hafiza) xoverdayîşê Kobanî yo vera DAIŞ’î zî sey pîvanêk yeno şuxulnayene; şar bedelê ke dayî û netîceyê ewroyênî dano pêver.
Şam û aktoreyê sîyasîyî
Sere de, derheqê rayberîya Şamî de fîkrî cîya yê. Tayê înan Şamî sey aktoro ke şerî qedêneno vînenî, tayê bînî zî qaygîyê xurtbîyayîşê dewleta merkezîye anî ziwan. Heman wext de, derheqê rayberanê kurdan, Mezlûm Ebdî û Îlham Ehmedî de zî erjnayîşê cîya-cîyayî est ê; tayê înan înan sîpayî kerdî û qehraman vînayî, tayê înan zî ravêr rind îdare nêkerd vat û krîtîk kerdî.
Hêvî cayo xo dano vurîyayîşê hestan
Destpêkê nê ravêrî de hêvî û pawitişî zaf bîyî, la bi nîqaşanê perwerdeyê kurdkî û serebûtanê asayîşî ra pîya, qaygî, bêhêvîye, bêbawerîye û hêrs zêdîyayî. Labelê tewirê reaksîyonî û hêrsî, qetî manaya redkerdîşê entegrasyonî nêdanî. Tayê parekerdîşan de no hêrs sey waştişê entegrasyonêko heqdar, bî-asayîş û adil yeno pênasekerdene.
Netîce de, cigêrayîş dano ramitene ke feshbîyayîşê HSD’yî meseleya kurdan safî nêkerda, teyna tewirê nîqaşan vuriyo. Biciwîyayîşê entegrasyonî ancax bi viraştişê bawerîya komelkî, pîvanê heqan û mîsogerîya asayîşî mumkîn o.
