Amed de mîyanê ciwanan de vilabîyayîşê LSD’yî û zerarê ci yê giranî

LSD, madeyêko kîmyewî û hişbir o. No made, pergalê sînîrî yê merdimî bin ra xerepnêno û merdimî keno serxoş. Merdimo ke LSD gêno, rastîya xo keno vîndî. Kesê ke nê madeyî gurenênê, halîsunasyonan (xeyal û vîzyonanê nêraştkîyan) vînenê. Fîkir, vînayîş, eşnawitiş û hestê merdimî bi temamî vurîyênê. Tayê rey no made keno ke merdim xo teyr yan zî tiştêko bîn zano û no zî beno sebebê qezayanê pîlan. LSD, hîsê wext û cayan temamen keno vîndî. No rewşo psîkolojîk (bad trip), eşkeno bi saetan dewam bikero. Tayê kesan de, tesîrê ci bi serran nêqedîyêno û nêweşîyê ruhî yê xedarî vejîyênê werte. 

Serranê 1960î de, Fransa de mîyanê xortanê şoreşgeran de yew têgêrayîşê do gird dest pêkerd. Nê wextî de ciwanan nêwaştêne ke binê zextê sîstemê kapîtalîstî û exlaqê muhafezekarî de bimanê. Serewedaritişê Gulana 1968î, teyna yew xoverdayîşê sîyasî nêbi; eynî wext de cuye, huner û hîsan de zî yew şoreş bi. Na prosesê xoverdayîşî de, madeyê piskolojîkî yê zey LSD’yî hêdî hêdî kewtî mîyanê xortanê asîyan.

Ciwananê şoreşgeran, LSD teyna seba keyfî nêxebitnayêne. Înan rê LSD, amûrêk bi ke sînoranê mezgî akerdêne û yew dîyayîşo newe afernayêne. Înan waştêne ke bi nê madeyî tabuyanê komelî û dîktaya dewlete bişiknê. Dinya rê yewna qaytkerdiş, yew xeyalê azadîya bêsînore wazîyayêne. Mîyanê komunan û kombîyayîşanê dizdîyan de LSD, bîyêne yew sembolê serewedaritişê şexsî û averberdişê hîşan.

Xeylê xortî mîyanê xeyalanê xoran de vîndî bîyî û psîkolojîya înan bîye xera. Dewleta Fransa zî vera nê madeyan tedbîrê pêtî girewtî û karanitişê ci qedexe kerd, xeylê ciwanî eştî zîndanan. Dîroka şoreşa Fransa de, LSD û xortê şoreşgerî pîya yew demêko xeyalperest kerd tarîx û mîrasêko balkêş verda.

Şaristanê Amedî, qelbê cografya û kulturê ma yo. Labelê nê wextanê peyênan de, Amed de mîyanê gênc û ciwanan de problemêko pîl esto: Madeyê hişbirî. Problemê ekonomîkî, bêkarî, trawmayê komelî, asîmîlasyon kenê ke ciwanî hêvîya xo yê ameyoxî vîndî bikerê. Ciwanî, seba ke derd û kulanê xo, dejê xo yê rojane vîr a bikerê û xeyalan de cuye ra biremîyê, berê xo danê madeyanê nêweşan.

Tucaranê madeyanê hişbiran û şebekeyanê tarîyan, qestî ra ciwananê Amedî kenê hedef. Kuçe û taxanê Amedî de, derdorê dibistanan de, kafeyan û cayanê komelîyan de no madeyê bijehrî asan dîyeno û roşîyêno. Ciwanî zî tayê rey bi xapînayîşê embazanê xo, tayê rey zî bi meraq dest bi LSD û madeyanê bînan kenê. Nê şebekeyî, bi nê hawayî wazenê ke yew neslêko nêweş, bêveng û bêhiş biafernê.

Zerarê LSD’yî û tehlûkeyê ke rayê ma de rind asenê

Zerarê nê madeyî tenya bedeno fîzîkî ser o nîyê. Texrîbatê ci yê tewr pîlî, ruh û exlaqê komelî ser o yê. Bêbextîya nê madeyî hîrê lîngan ser o xo nîşan dana:

Texrîbatê psîkolojîk û ruhî: LSD merdimî gêj keno. Nêweşîyê zey panîk atak, şîzofrenî, bîpolar û depresyono giran peyda benê. Ciwano ke LSD gêno, êdî nêeşkeno raştî û xeyalî yewbînan ra cîya bikero. Tirs û xof keno ke ciwan xo bikişo.

Zerarê bedenî û bîyolojîkî: Dîkê zerrîye (qelb) lez beno, tansîyon berz beno û hevsengîya bedenî xerepîyêna. Merdim hêz û kontrolê bedenê xo temamen keno vîndî. Zaf rey hewşê cuye (sîstemê weşîye) xerepîyêno.

Rîjîyayîşê komel û keyeyî: Gênco ke kewto dafa nê madeyan, keyeyê xo ra, embazanê xo ra û kulturê xo ra qut beno. Dibistan yan zî karê xo caverdeno. Amed de ke têkilîya keyeyan xurt a, nê madeyî pirdê mîyanê keye û domanan rîjnenê. Yew ciwano ke hişê ci xerepîyayo, nêeşkeno wayîrê welat û ameyoxê xo bivejîyo.

Ma gani çi bikerê?

Seba ke ma ciwananê xo yê Amedî, belayê LSD û tucaranê madeyanê hişbiran ra bixelisnê, barêko giran kewno milê pêro şarî ser. Verî malbatî gani domananê xo reyde wayîrê têkilîyêka rinde bê, înan bigoşdarê û semedê problemê înan çareserî bivînê. Sazî û dezgehê sîvîlî, sîyasetmedar û roşnvîrî gani nê babetî ser o xebatê perwerdeyî bikerê. Ganîyo ke ciwanan rê cayanê sosyalan, cayanê spor û hunerî akerê ke enerjîya xo bide karê rastî. Zêdetir xebat, kontrol û hişyarbîyayîş lazim o. Ciwanî ameyoxê ma yê; eke ma ameyoxê xo ra wayîr nêvejîyê û înan destê tucaranê madeyan de caverdê, ma do pêro pîya vîndî bikerê.