AKP’î pêşnûme nêda DEM’î, DEM’î zî nêzdîbîyayîşê AKP’î red kerd

Ravêrê Aştîye û Komelê Demokratîkî yo ke bi înîsîyatîfê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî resayo sewîyeyêka girînge, rîyê tewirê yewhetî û ferzkerdoxî yê AKP’î ra krîzêko newe de yo. Gulana 2026î ra nata bi sebebê pêşnûmeyê qanûnê çarçeweyî ravêr vinderte yo. Goreyê mutabakatê mîyanê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî û dewlete de, ganî çar aşmî verê cû pêşnûmeyê qanûnê çarçeweyî teslîmê Heyetê Îmralîyî yê DEM Partîye bîyêne. Bi netîceyê muzakerekerdişê pêşnûmeyê DEM Partîye û dewlete, do pêşnûmeyo peyên ê qanûnê çarçeweyî bîyêne zelal.

Goreyê xebera Ajansê Welatî, hama ke wextêko derg vîyarto zî AKP bi israr pêşnûmeyî teslîmê DEM Partîye nêkeno. Na yewe bena sebeb ke ravêr, aver nêşiro. Tewr peyên AKP’î reyna tecrîdêko qasê di aşman Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî ser o ferz kerd. Demêko nîqaşê xitimîyayîşê ravêrî zêde bîyî de, reyna berê Îmralîyî abîyî û Heyetê DEM Partîye 20ê Temuze de Abdullah Ocalanî reyde pêvînayîş kerd. Goreyê zanayîşanê çimanê bawerpêkerdayeyan; pêvînayîşo ke 5 saetî dewam kerd, Heyetê DEM Partîye, Sekreterîya Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî û heyetêko hîra yê dewlete tewrê cî bîyî.

Nîqaşê hîrayî ameyî kerdene û mutabakat vejîya war

Goreyê zanayîşanê çimanê bawerpêkerdayeyan pêvînayîşo peyên de pêro babetê ke giredîyayeyê pêşnûmeyê qanûnê çarçeweyî yê bi hîrayî ameyî ercnayene. Çiman bi vatene, “Xora di aşmanê tecrîdî de heyetê dewlete Abdullah Ocalanî reyde xeylê pêvînayîşî kerdîbî û nîqaş kerdîbî” bal ant peyperdeya nîqaşan ser û no ercnayîş kerd: “Bi nîqaşanê peyênan yew mutabakat vejîya war. Goreyê nê mutabakatî, ganî yew qanûno çarçeweyî yo ke verê tewrbîyayîşê sîyasetî yê heme kesê ke têkilîya înan PKK’î reyde esta û verê çareserîya problemê kurdî û demokratîkbîyayîşê Tirkîya keno, bêro vetene.”

Ganî pêşnûme teslîmê DEM Partîye bîyêne

Çiman ard ziwan ke goreyê mutabakatî ganî pêşnûme mîyanê di-hîrê rojanê peyênan de teslîmê DEM Partîye bîyêne û nê zanayîşî dayî: “Xora yew pêşnûmeyo ke DEM Partîye zî amade kerdo esto. No pêşnûme do bîyêne muzakerekerdene û qanûnê çarçeweyî bîyêne nuştene. Serê nê esasî ra do no pêşnûmeyo peyên pêşkêşê Meclîsî bîyêne. La çi heyf ke ser ra hewteyêk vîyarto zî hema pêşnûme teslîmê DEM Partîye nêbîyo.”

Derheqê babete de çiman ard ziwan ke badê pêvînayîşê 20ê Temuze ra heta nika selahîyetdaranê dewlete û AKP’î reyde yew pêvînayîş ameyo kerdene la reyna pêşnûme seba nîqaşkerdişî nêdayo înan. Çiman nê zanayîşê girîngî dayî: “Tayê qismê pêşnûmeyî bi hawayêko fekkî resnayî. Serê babetanê fekkîyan de şerhê DEM Partîye ameyî nîşankerdene û no tewir zî ca de nêame vînayene.”

‘Pêşnûme goreyê mutabakatê bi Ocalanî nîyo’

Çiman da zanayene ke çarçeweya fekkîya ke înan rê ameya resnayene zaf bi-probleme bîya û na yewe arde ziwan: “Îmralî de serê yew çarçewe de mutabakat virazîya. La çarçeweya ke selahîyetdaran bi fekkî resna de ame vînayene ke tayê cayan de deformasyon esto û raştîya xo ra ameyo dûrîvistene.” Goreyê çiman; Heyetê DEM Partîye no tewir û nêzîkbiyene red kerd û waşto ke bi muzakere yew pêşnûme goreyê mutabakatê Îmralîyî bêro amadekerdene.

Rewşe rolantî de ya

Çiman ard ziwan ke goreyê mutabakatî hema zî pawenê ke yew heyeto eleqedar Heyetê DEM Partîye reyde bêro têhet û pêşnûmeyan muzakere bikero û pêşnûmeyê qanûnê çarçeweyî yo peyên binuso. Goreyê çiman, badê ke şerh û nêrazîbîyayîşê xo şandeya eleqedare rê resnayî heta nika hema verpersêk nêgirewto û çiman wina vat: “Ravêr demêko krîtîk de yo. Raverşîyayîşê sîyasetê zerreyî û teberî yê zanayeyî yê. No ravêr çend derg bo, hend xetere bena pîye û îhtîmalê enfektebîyayîşî vejîyeno war.”

‘Ferzkerdişêko yewhetî nêno qebûlkerdene’

Çiman da zanayene ke teslîmkerdişê pêşnûmeyî ra zaf bi-qesawet û nêrazî yê û wina vat: “Nêdayîşê pêşnûmeyî, vurnayîşê ke goreyê mutabakatê Îmralîyî nîyê sebebê qesawetî yê. Eke îqtîdaro ke fikirineno bi tewir û ferzkerdişêko yewhetî nê pêşnûmeyî biruşno Meclîs, na yewe zaf xetere ya û do zirarêko pîl bido ravêrî. Pawitiş no yo ke kes nêkewo hesabêko wina xeletî mîyan. Ravêrê winasî bi mutabakat, aqilê hempar û hemparîye yenê rayîrberdene. Nêzdîbîyayîşê yewhetîyî do verê xetereyanê bêtelafîyan bikerê. Na hesasîyete muxataban reyde zî ameya parekerdene.”

‘Hetê kurdî hewcedarîyanê mutabakatî keno ca la…’

Çiman ard ziwan ke Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan mutabakato ke ser o ameyo pêameyîş sey berê çareserîya problemê kurdî û demokratîkbîyayîşê Tirkîya vîneno û coka hetê kurdî zaf hesas nêzdî beno. Goreyê çiman bi netîceyê na hesasîyete de hewcedarîyanê ravêrî kenê ca la na hesasîyete nêna manaya qebûlkerdişê ferzkerdişanê yewhetîyan. Çiman wast ke desthilat û selahîyetdarê dewlete zî goreyê na hesasîyete têbigêrê û hewcedarîyanê mutabakatî bikerê ca.

‘Çapemenîye ser o şerêko psîkolojîk yeno kerdene’

Çiman bal ant xeberan û weşangerîya çapemenîya îqtîdarî ser û no ercnayîş kerd: “Çapemenîye ser o zî şerêko psîkolojîk yeno kerdene. Taybetî derheqê pêşnûmeyê qanûnê çarçeweyî de her roje çiyêk yeno servîskerdene. Nê xeberî bi serê xo nêvejîyenê, bi hawayêko zanaye û plankerde seba viraştîşê yew rojeve û binhişîyêk yenê servîskerdene. Çi heyf çiyê ke wazenê teberê mutabakatî de qanûn de bêrê cabîyayene, bi rayîrê çapemenîye kenê rojeve. Ganî terkê nê metodanê erjanan bêro kerdene.” Çiman tewr peyên ard ziwan ke seba çareserîya problemê kurdî, aştîya Tirkîya û Rojhelatê Mîyanênî ravêrêko girîng yeno rayîrberdene û waşt ke no ravêr nêbo qurbanê hesabanê erjanan.