Civana Jinan - Li girtêgehan Newroz ğawa tê pêrozkirin?

Meha adarî ji bo civaka Rojhilata Navîn û bîguman ji bo gelî kurd meheke bi her awayî tîr û tije û bi wate ye. Bi wateye ku ji ber ku Newroz hem cejneke xwezayî, hem ğandî û hem jî neteweyî ye. ├çawa ku┬á Adar wek mizgîniya biharî yanî mizgîniya Roja nû, Nû Roj┬á ango Nûbûnî be, ji bo kurdan tî wateya Berxwedana li dijî zordestî û koletiyî. Newroz li Rojhilata Navîn ji aliyî gelek civakîn qedîm ve tî pîrozkirin. Lî bi hezaran salane ku yîn herî zîde Newrozî ji bo xwe tenî wek cejneke ğandî, xwezayî, olî na wek cejneke neteweyî dibînin gelî kurd in. Her ku bi pergala serdestiyî ğanda gelîn qedîm di aşî xwe de hîrand û bi hezaran ğandîn qedîm tunekirin bin jî Newroz ji aliyî gelî kurd li nîvî Rojhilata Navîn bi kelecan û coşeke mezin tî pîrozkirin. Di her pîrozbahî, ğalaki, şahî, seyran û govenda Newrozî de kurd tovîn berxwedanî diavîjin û her diğe bi biryartir li ğanda xwe û li hebûna xwe xwedî derdikevin.

İro vî yekî bi dilekî rehet dikare bîje ku ğawa ku di dîroka gelî kurd de Newroz weke sembola azadî û serkeftinî bû niha jî di asta herî jor de ev yek derbasdar e. İro li cîhanî îdî her kes ji 8ÔÇÖî Adarî hata gelek rojîn ku li tevahiya cîhanî wek rojîn giştî tîn zanîn bi cil û berg, pîrozbahî û govendîn kurdan tîn nasîn. Em tev dizanin ku îro ji ber sedemîn kurdbûna xwe diparîzin û dibîjin em kurd in bi hezaran kes di girtîgehîn Tirkiye, Iraq û İranî de di bin zilmeke giran de jiyana xwe didomîn. Di girtîgehan de li dijî îrîş, tunnehesibandin, bîbîrhiştin û civakî dûrxistinî bi hezaran girtî di nav wan şert û mercîn sînordarkirî de li ğanda xwe, cejnîn xwe û li rojîn xwe yîn pîroz ┬áxwedî derdikevin. Yek ji van rojîn ku bi coşeke mezin bi kelecaneke mezin tî pîrozkirin jî Newroz e.

Newroz li her bajarekî Kurdistanî, li her navğe û taxeke Kurdistanî ğawa ku bi kelecan, bi coş û bi cil û bergîn kurdewarî tî pîrozkirin; bi heman rengî li zîndanan jî tî pîrozkirin. Li gor hin agahiyîn ku me ji hevalîn di girtîgehan de mayî û ji hin nameyîn ku ji girtîhan hatî, bi kurtasî be jî em dixwazin ji we re qala amadekarî û pîrozbahiyîn Newrozî yîn li girtîgehan bikin. Amadekariya Newrozî du hefte berî destpî dikin. Ji bo berpirsiyarî û plansaziya bernameya Newrozî komisyonek tî avakirin û ji aliyî wî komisyonî ve amadekarî destpî dikin. Her hevalekî peywirek digre ser xwe û ji komîn şanoyî heta govend, skîğ, helbest, stran û gelek naverok tîn amadekirin. Heta du hefteyan jî provayîn skîc, govend, koma koroyî û helbestan tîn kirin. Piştî vî yekî kelecaniya ┬áherî mezin jî şeva 20ÔÇÖî adarî ye. Hevalîn di qawîşî de piştî provayîn dawiyî îdî li ser şeveqa 21ÔÇÖî Adarî diaxivin. Tişta herî girîng jî ji bo ku li hewşî agirî Newrozî pî bixin dikevin nav lîgerîna kinc û amûrîn ku ji bo agirî Newrozî bîn şewitandinî. Ji ber îdarî bi tu wayî destûra pîrozkirina Newrozî qebûl nake jin kincîn xwe yîn ku ji bo agirî Newrozî tîxistî nava balîfan derîne û bi hin amûrîn li mutbaxî re top dike.

Belî bînerîn hîja helbet ev yek ji bo şert û mercîn li girtîgehî pir zor e. Lî jin bi her awayî ji bo pîrozkirina wî rojî kedeke mezin didin. Ji ber ku piştî vîxistina agirî Newrozî girtî rastî tundî û qedexeyîn li ser name, hevdîtin û┬á telefonî tîn.

Lî li gel vî yekî jî bi tu awayî girtiyîn azadiyî ji ya xwe nayîn xwarî û bi awayekî sembolik be jî ew agirî Newrozî tî hildan û xwe di ser agir de diavîjin. Roja 21ÔÇÖî Adarî her yek ji wan yîn ku derfet dîtî û cil û bergîn xwe yîn kurdî bi destxistî li xwe dikin, yîn cilîn wan în kurdî tûneyî jî kincîn xwe yî herî rengîn li xwe dikin û dest bi pîrozbahiyî dikin. Di Roja Newrozî de li gor şert û mercîn heyî girtiyîn azadiyî xwarinîn herî xweş di semaweran de ğî dikin. Ji pîşbirkîn helbestan heta, yîn ğîrokan ji bo wî rojî tîn ğîkirin. Heta li gelek girtîgehan ji bo naverok û wateya 21ÔÇÖî Adarî kovar tîn amadekiriin. Heta ji bo tevahiya meha adarî kovar tî derxistin. U roja 21ÔÇÖî Adarî agirî Newrozî hema bîje li her girtîgeheke ku girtiyîn azadiyî lî ne, bilind dibe. Agir nebe jî dengî dirûşm, stran, helbest û dengî tililîyan bi ser dîwarî girtîgehan dikeve.