
Nomos
Peyva nomos ji namûsa aramîkî bi şiklê nomos derbasî zimanê grekî bûye û pê re jî bûye têgeheke sereke di lîteratura cîhanê de.

Peyva nomos ji namûsa aramîkî bi şiklê nomos derbasî zimanê grekî bûye û pê re jî bûye têgeheke sereke di lîteratura cîhanê de.

Di vê nivîsê de em ê bi kurtî behsa çend xalên giştî yên wêjeya berawirdî bikin.
Bi dehan berhemên nirxdar hene di nav gencîneya edebîyata kurdî ya Êvra Kavkazê de ku yek ji wan jî, li gel nivîskarê wê Sehîdê Îbo, Qurna Min e.

Gelên niştecih -indigenious- ên deverên cihê yên dinyayê ji gelek hêlan ve xwedî xasyetên hevpar in.
Sembol bi rêyên cuda, bi navgînên derbirînê yên cur bi cur daxilî nav metnên edebî dibin.
H. Kovan Baqî bi navê OROK romanek nivîsî û weşanxaneya Lîsê jî ew roman weşand.
GUMBIL gupik bi gupik haîkû navê berhema helbestvan Sidîq Gorîcan e ku ji 301 haîkûyan pêk tê.

Jin di wêjeya kurdî ya gelêrî de bi çend temsîlên arketîpîk û motîfên binas derdikeve pêş me. Bi gelemperî bi sê awayan mirov dikare rol û fonksiyona jinê ya di nav vegotinan de dest nîşan bike.

Destana Rustemê Zal hem di wêjeya kurdî de û hem jî di nav gelên îranî de bi gelek guhertoyên xwe, bi bûyer, tema û motîfên cihêreng û wek temsîleke xurt a çîroka mirov a gerdûnî mînakeke navdar e.

Ebdullah M. Varlî bi her du cild berhemên xwe yên ku ji weşanên Sîpan di sala 2004’an de derçûne, Dîwan û Jînewarî ya Ahmedê Xanî (476 rûpel) û Dîwan û Gobîdeyê Ahmed ê Xanî Yêd Mayîn (555 rûpel),...

Romana William Golding, Lord of the Flies (Mîrê Mêşan), berhemeke bi nav û deng e li seranserê cîhanê.

Di rojeva wêjeya kurdî de nîqaşên têkildarî teorî û têgehên wêjeyî gelek caran bi helwestên reaksiyonî çêdibin.

Çîroka Oedipus Rex a ku Sophokles di B.Z. 400’an de wek nimûneyeke trajedyayê nivîsiye li seranserê cîhanê navdar e.
Di şîrovekirina deqên wêjeyî de nirxandina di ser nivîskêr re rêbazeke kevn e bes hê jî derbasdar e. Jiyana nivîskêr, tecrube û helwestên wê/wî ji bo şîroveyên me dibin pîvan.

Fantazî cureyeke wêjeyê ye ku hêmanên biefsûn û dersirûştî dihewîne. Şûnwarê berhemên fantastîk piranî cîhaneke xeyalî ye. Epîk fantazî di hawirdoreke biefsûn de saz dibe.

Ahmedê Hepo çavê xwe bi koçberiyê, bi biryara sirgûna ber bi kanên komirê yên li welatê Qazakistanê vekir.

Li gor Roland Barthes wêje dibe du çiq. Li çiqekê helbest, berhemên pevbestî yên wek roman û çîrok û drama hene ku nivîskarên wan der barê obje û fenomenên li cîhanê tiştên sêwirandî an jî raçavkirî...
Destpêkê bila cudatiya navbera têgehên wergera wêjeyê û wergera wêjeyî diyar bibe.
Hêvî wek xeyaletek li ber derîzanka giyanê mirov, timî li benda şilûkîna hundir, li derfetekê, li rê û rêçekê digere.
Em li tiştekê digerin, li gewherekê, li wateyekê, li îspatekê...
Rexne wek têgeh di jiyana me de bi têra xwe cih digire. Di piraniya têkiliyên me de, çi devkî, çi nivîskî çi jî dîtbarî bi sûretên cur bi cur xuya dibe.

Têgeha anakronîzmê -ku mirov wek çareyeke demborî vê têgehê wek dijdemî bike kurmancî û li benda bertekan bimîne- di jiyana entelektuelî de gelek caran tê bihîstin û dîtin.
Çandnasî wek qadeke xebatên înter-dîsîplîner piştî salên 1970’yan û bi şêlûbûna sînorên navbera qadên cîyawaz ên zanistî ket rojeva akademîk.
Têkiliyeke xurt û dualî heye di navbera mîtolojî û helbestê de.